‘Khí’ được đề cập trong Đông y bảo giám, xét theo y học hiện đại, có thể xem là khái niệm bao hàm trạng thái hoạt động toàn diện của ‘hệ thống miễn dịch’ và ‘trục thần kinh-nội tiết-miễn dịch’ trong cơ thể chúng ta. Việc thường xuyên bị cảm lạnh hay ốm vặt không đơn thuần chỉ là nhiễm virus, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy hệ thống phòng thủ của cơ thể đã suy yếu toàn diện.
Sự suy giảm miễn dịch ở người hiện đại xuất phát từ nhiều nguyên nhân phức tạp. Thứ nhất, căng thẳng mạn tính thúc đẩy vỏ thượng thận tiết hormone cortisol. Ở giai đoạn đầu, cortisol có tác dụng ức chế đáp ứng miễn dịch để giảm viêm, nhưng về lâu dài, nó làm suy giảm chức năng của tế bào miễn dịch, khiến sức đề kháng chống lại virus hay vi khuẩn bị giảm sút. Điều này giống như hệ thống cảnh giới của cơ thể liên tục phải đặt trong tình trạng khẩn cấp rồi dần kiệt sức.
Thứ hai, mất cân bằng sức khỏe đường ruột cũng là một nguyên nhân lớn. Bạn có biết rằng hơn 70% tế bào miễn dịch của cơ thể phân bố ở đường ruột không? Tình trạng loạn khuẩn đường ruột khi vi khuẩn có hại gia tăng và vi khuẩn có lợi sụt giảm sẽ làm tăng tính thấm của hàng rào ruột, dẫn đến hội chứng rò ruột, khiến các chất gây viêm đi vào máu, từ đó gây ra tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp toàn thân và làm suy yếu chức năng miễn dịch. Thông qua ‘trục ruột-não’ kết nối giữa ruột và não bộ, phản ứng căng thẳng và hệ miễn dịch của chúng ta có sự tác động qua lại vô cùng chặt chẽ.
Thứ ba, thói quen ngủ không đều đặn và thời gian ngủ không đủ làm giảm sút rõ rệt hoạt động của tế bào diệt tự nhiên, tức tế bào NK, một trong những tế bào miễn dịch quan trọng. Tế bào NK đóng vai trò trực tiếp tiêu diệt các tế bào nhiễm virus hoặc tế bào ung thư; khi thiếu ngủ, số lượng tế bào này giảm đi và chức năng bị suy giảm, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn.
Thứ tư, mất cân bằng dinh dưỡng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến suy giảm miễn dịch. Sự thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng thiết yếu cho việc tăng cường miễn dịch như vitamin D, vitamin C, kẽm, selen có thể gây ra vấn đề cho sự trưởng thành và chức năng của tế bào miễn dịch. Đặc biệt, chế độ ăn uống chủ yếu là thực phẩm chế biến sẵn không thể cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, làm suy yếu nền tảng của hệ miễn dịch.
Những yếu tố phức tạp này tương tác lẫn nhau, gây rối loạn hệ thống miễn dịch của cơ thể và cuối cùng biểu hiện ra thành các triệu chứng như thường xuyên cảm lạnh, phản ứng dị ứng hay mệt mỏi mạn tính. Cần hiểu rằng nguyên nhân không chỉ đơn giản do virus cảm lạnh, mà là do toàn bộ môi trường miễn dịch tổng thể của cơ thể đã mất đi sức mạnh để chống lại kẻ thù bên ngoài. Giờ thì bạn đã hiểu việc củng cố lại ‘khí’ của cơ thể quan trọng đến mức nào rồi phải không? ✨
