Khái niệm đau đầu do cạn kiệt khí lực trong Đông y bảo giám có thể được lý giải dưới góc nhìn y học hiện đại thông qua chứng mệt mỏi não bộ và rối loạn chức năng hệ thần kinh. Não bộ của chúng ta là cơ quan tiêu thụ năng lượng khổng lồ. Trong lúc tỉnh táo, não sử dụng khoảng 20% năng lượng của toàn bộ cơ thể. Năng lượng này chủ yếu được tạo ra dưới dạng adenosine triphosphate thông qua glucose và oxy, và quá trình này diễn ra tại ti thể bên trong tế bào. Căng thẳng mạn tính, thiếu ngủ, thói quen ăn uống thất thường hay việc xử lý thông tin quá mức sẽ tạo áp lực liên tục lên não, làm suy giảm khả năng sản xuất năng lượng của ti thể. Não sẽ rơi vào trạng thái cạn kiệt năng lượng não do không được cung cấp đủ dưỡng chất.
Sự cạn kiệt năng lượng này dẫn tới suy giảm chức năng não bộ. Đặc biệt, sự cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh vốn đóng vai trò điều hòa cơn đau có thể bị phá vỡ. Chẳng hạn, các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin hay norepinephrine liên quan mật thiết đến việc điều hòa ngưỡng đau của não cũng như tâm trạng, giấc ngủ và chức năng nhận thức; trong trạng thái mệt mỏi não bộ, sự tiết ra và hoạt động của chúng kém hiệu quả, làm tăng độ nhạy cảm với cơn đau đầu. Đặc biệt, sự biến đổi biểu hiện gen nhất định hoặc rối loạn chức năng ti thể cũng được ghi nhận trong não của bệnh nhân đau nửa đầu.
Ngoài ra, căng thẳng mạn tính làm quá kích hoạt trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, làm tăng tiết các hormone căng thẳng như cortisol. Nồng độ cortisol cao có thể gây độc tính đối với tế bào thần kinh hoặc kích hoạt phản ứng viêm, tác động tiêu cực đến chức năng não bộ. Tình trạng viêm thần kinh này đang được chú ý như một cơ chế chính thúc đẩy sự khởi phát và mạn tính hóa của chứng đau đầu.
Mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Mệt mỏi mạn tính và căng thẳng kích hoạt quá mức thần kinh giao cảm, đồng thời làm suy giảm chức năng của thần kinh phó giao cảm. Trạng thái hưng phấn kéo dài của thần kinh giao cảm làm co mạch máu và tăng huyết áp, khiến lưu lượng máu não trở nên bất ổn. Sự thay đổi thất thường của lưu lượng máu não cản trở việc cung cấp oxy cùng dưỡng chất cho tế bào não, trở thành nguyên nhân gây ra hoặc làm trầm trọng thêm cơn đau đầu. Cơn đau nhức nhối có liên quan chặt chẽ đến việc mạch máu co giãn liên tục kích thích các dây thần kinh.
Nhìn chung, y học hiện đại đã làm sáng tỏ rằng đau đầu mạn tính không đơn thuần là vấn đề tại vùng đầu, mà là kết quả tương tác từ các yếu tố phức tạp như bất thường chuyển hóa năng lượng não, mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh, viêm mạn tính và rối loạn hệ thần kinh tự chủ. Khái niệm cạn kiệt khí lực được đề cập trong Đông y bảo giám chính là cách giải thích bao quát và sâu sắc về trạng thái suy giảm chức năng của toàn bộ hệ thống sinh học não bộ. Não bộ phản ánh tình trạng tổng thể của cơ thể nhạy cảm hơn chúng ta nghĩ, và cơn đau đầu mạn tính có thể là lời nhắc nhở rõ ràng mà não gửi gắm rằng cơ thể cần được nghỉ ngơi và nạp lại năng lượng.
