Khái niệm 'phong hàn thấp' trong Đông y bảo giám, khi soi chiếu dưới lăng kính y học hiện đại, có thể hiểu là tổ hợp của nhiều yếu tố như viêm, co thắt cơ và rối loạn tuần hoàn máu. Cơn đau cổ mạn tính ở người hiện đại không còn là chuyện thoảng qua như 'bị trúng gió' hay 'nằm ngủ sai tư thế', mà chính là một dạng 'bệnh do lối sống' phát sinh từ sự tích tụ lâu ngày của thói quen sinh hoạt và căng thẳng.
Trước hết, thói quen đưa đầu ra phía trước khi dùng máy tính hay điện thoại, còn gọi là tật đầu nhô về phía trước, sẽ phá vỡ độ cong chữ C sinh lý của đốt sống cổ, biến dạng thành hội chứng cổ thẳng hoặc gù cột sống cổ. Sự sai lệch trục này tạo áp lực căng cứng quá mức lên các cơ quanh cổ, làm suy giảm dòng vi tuần hoàn trong cơ, cản trở việc cung cấp oxy và dưỡng chất. Vùng cơ thiếu oxy sẽ ứ đọng các chất gây mỏi mệt như axit lactic, kích hoạt phản ứng viêm và hình thành vòng xoắn bệnh lý luẩn quẩn khiến cơn đau ngày càng trầm trọng. Cơ chế này tương đồng hoàn toàn với nhận định của Đông y bảo giám về việc 'hàn' cản trở tuần hoàn máu và làm đông cứng cơ bắp.
Bên cạnh đó, căng thẳng kích thích trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (HPA axis) ở não bộ, đẩy mạnh việc tiết các hormone gây căng thẳng như cortisol. Những hormone này làm tăng trương lực cơ toàn thân, đặc biệt khiến khối cơ vùng cổ và vai cứng đờ. Tình trạng quá kích hoạt của thần kinh giao cảm làm co thắt mạch máu, khiến rối loạn dòng vi tuần hoàn thêm trầm trọng, đồng thời hạ thấp ngưỡng chịu đau khiến cơ thể cảm nhận cơn đau dữ dội hơn dù kích thích rất nhỏ. Giống như cách 'phong' trong Đông y bảo giám khiến cơn đau chạy nhảy lung tung khắp chốn, căng thẳng làm rối loạn hệ thần kinh và phóng đại cảm giác đau đớn.
Vùng cổ là nơi tập trung các bó thần kinh và mạch máu trọng yếu, đồng thời là ngõ ngách trung chuyển vô số tín hiệu cảm giác và mệnh lệnh vận động lên não bộ. Khi một số nhóm cơ bị căng cứng hoặc co ngắn quá mức do tư thế sai lệch, chúng có thể chèn ép các dây thần kinh lân cận, gây ra cơn đau lan tỏa hoặc đau đầu. Đặc tính của 'thấp' trong Đông y bảo giám khiến cơn đau dây dưa, cơ thể nặng nề cũng rất khớp với hiện tượng phù nề hoặc xơ hóa tiến triển ở cơ và các mô xung quanh trong y học hiện đại, dẫn đến tình trạng đau đớn mạn tính dai dẳng.
Sau cùng, đau cổ mạn tính không đơn thuần là rắc rối ở cơ bắp, mà là kết quả cộng hưởng từ biến dạng cấu trúc do thói quen xấu, sự mất thăng bằng của hệ thần kinh và hệ nội tiết dưới áp lực căng thẳng, kéo theo tình trạng viêm mạn tính cùng chứng rối loạn tuần hoàn máu. Đó là lý do vì sao ta không thể chỉ chăm chú xoa dịu chỗ đau, mà phải nỗ lực tìm lại sự cân bằng cho toàn bộ cơ thể.
