Cơn đau khó chịu sâu trong mông, hội chứng cơ hình lê. Y học hiện đại giải thích nguyên nhân của tình trạng này bằng cấu trúc giải phẫu và cơ chế thần kinh học cụ thể hơn. Cơ hình lê là một cơ nhỏ nằm sâu trong mông, bắt đầu từ xương cùng ở phía dưới cột sống, nối dài đến mấu chuyển lớn của xương đùi, giữ vai trò hỗ trợ xoay ngoài và giạng khớp háng. Điều quan trọng là ngay bên dưới cơ này, hoặc ở khoảng 15% người có cơ này bị dây thần kinh tọa xuyên qua. Dây thần kinh tọa là dây thần kinh lớn nhất trong cơ thể, phụ trách chức năng cảm giác và vận động của mặt sau đùi cùng bàn chân.
Hội chứng cơ hình lê xảy ra khi vì một lý do nào đó mà cơ hình lê này căng quá mức hoặc bị viêm rồi sưng lên, chèn ép dây thần kinh tọa chạy ngay bên cạnh. Giống như làn da bị đè ép bởi bộ quần áo quá chật, cơ bắp đang chèn ép lên dây thần kinh. Triệu chứng chủ yếu là đau âm ỉ hoặc đau nhói sâu trong mông, và cơn đau này có thể lan rộng xuống mặt sau đùi, bắp chân hoặc bàn chân kèm cảm giác tê bì hay co kéo. Các triệu chứng thường tăng nặng khi ngồi lâu, ngồi xổm, ngồi vắt chéo chân hoặc khi lên xuống cầu thang. Biểu hiện rất giống với các bệnh lý thắt lưng như thoát vị đĩa đệm hay hẹp ống sống nên dễ bị nhầm lẫn, vì vậy việc chẩn đoán chính xác là vô cùng quan trọng.
Chẩn đoán chủ yếu được thực hiện thông qua việc khai thác triệu chứng của người bệnh và thăm khám thực thể bởi bác sĩ chuyên môn. Bác sĩ kiểm tra xem cơn đau có bị kích phát do sự chèn ép của cơ hình lê khi thực hiện tư thế nhất định hay không, hoặc chỉ định chẩn đoán hình ảnh như chụp cộng hưởng từ để phân biệt với các bệnh lý thắt lưng. Điều trị thường bắt đầu bằng các phương pháp bảo tồn. Cùng với việc nghỉ ngơi, chườm đá hoặc chườm ấm giúp giảm đau và viêm, người bệnh cũng có thể dùng thuốc giảm đau kháng viêm hoặc thuốc giãn cơ. Cốt lõi là các bài tập kéo giãn giúp giải tỏa căng thẳng cho cơ hình lê và bài tập vận động tăng cường các cơ xung quanh bị suy yếu. Tùy từng trường hợp, liệu pháp tiêm trực tiếp vào vùng đau bằng steroid hoặc độc tố botulinum có thể được thực hiện để ngăn chặn sự co thắt quá mức của cơ và làm dịu phản ứng viêm. Cơn đau mạn tính có thể làm suy giảm rõ rệt chất lượng cuộc sống, vì vậy việc chủ động can thiệp sớm là rất quan trọng.
