ศัตรูตัวร้ายของผู้ป่วยมะเร็ง ภาวะผอมแห้งจากมะเร็ง 'หากผอมจนเหลือแต่กระดูกและไร้เรี่ยวแรง' สิ่งที่ต้องรู้เพื่อการรักษา

ทางการแพทย์แผนปัจจุบันเรียกการลดลงของน้ำหนักอย่างรุนแรง การสูญเสียกล้ามเนื้อ และภาวะร่างกายอ่อนแอทั่วตัวที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยมะเร็งว่า ภาวะผอมแห้งจากมะเร็ง ภาวะนี้เป็นกลุ่มอาการความผิดปกติของระบบเมแทบอลิซึมที่ซับซ้อนซึ่งเกินกว่าการขาดสารอาหารทั่วไปหรืออาการเบื่ออาหาร เปรียบเสมือนรถยนต์ที่สิ้นเปลืองเชื้อเพลิงและเครื่องยนต์ร้อนจัด เซลล์มะเร็งจะกระตุ้นการทำงานของระบบเมแทบอลิซึมที่ผิดปกติและก่อให้เกิดปฏิกิริยาการอักเสบอย่างต่อเนื่องภายในร่างกาย ไซโทไคน์หลากหลายชนิดและสารสื่อกลางการอักเสบที่หลั่งจากเซลล์มะเร็งจะรบกวนกระบวนการเมแทบอลิซึมตามปกติของร่างกาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการกระตุ้นเอนไซม์ที่ทำหน้าที่ย่อยโปรตีนในกล้ามเนื้อ และเร่งการสลายของเนื้อเยื่อไขมัน พร้อมทั้งลดความสามารถในการสังเคราะห์กล้ามเนื้อหรือไขมันใหม่ ในกระบวนการนี้ กล้ามเนื้อและไขมันจึงสลายไปอย่างรวดเร็ว และการทำงานของไมโทคอนเดรียที่สร้างพลังงานก็ลดลงไปด้วย ทำให้เกิดอาการอ่อนเพลียอย่างรุนแรง นี่คือเหตุผลว่าทำไมกินเท่าไรน้ำหนักก็ไม่เพิ่มขึ้นแต่กลับลดลง เพราะพลังงานที่ร่างกายเผาผลาญไปนั้นมีมากกว่าพลังงานที่ได้รับเข้ามาเป็นอย่างมาก นอกจากนี้ ภาวะผอมแห้งจากมะเร็งยังส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อระบบประสาทและต่อมไร้ท่อ โดยเพิ่มระดับคอร์ติซอลซึ่งเป็นฮอร์โมนความเครียดเพื่อกระตุ้นการย่อยโปรตีน และส่งผลกระทบต่อสารสื่อประสาทในไฮโปทาลามัสที่ควบคุมความอยากอาหาร ทำให้เกิดอาการเบื่ออาหารรุนแรงขึ้น ตัวอย่างเช่น สัญญาณของเลปตินหรือโพรโอพิโอเมลาโนคอร์ทินที่ยับยั้งความอยากอาหารจะทำงานแรงขึ้น ในขณะที่การตอบสนองของเกรลินหรือนิวโรเปปไทด์ วายที่กระตุ้นความอยากอาหารอาจเฉื่อยชาลง กลไกที่ซับซ้อนนี้ทำให้ผู้ป่วยมะเร็งหมดความสนใจในอาหาร และแม้จะรับประทานเข้าไป ร่างกายก็ไม่สามารถดูดซึมหรือนำสารอาหารไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม ภาวะผอมแห้งจากมะเร็งไม่ได้เป็นเพียงแค่ร่างกายซูบผอม แต่ยังลดประสิทธิภาพของการรักษาด้วยเคมีบำบัดและทำให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง ส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อคุณภาพชีวิตและอัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วย เมื่อร่างกายอ่อนแอลง การทนต่อการรักษาจะกลายเป็นเรื่องยาก และความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนก็สูงขึ้น ดังนั้น ภาวะผอมแห้งจากมะเร็งจึงถือเป็นปัญหาสำคัญที่ต้องได้รับการดูแลจัดการอย่างจริงจังในกระบวนการรักษามะเร็ง อย่ามองข้ามสัญญาณเตือนเหล่านี้ที่ร่างกายส่งออกมา และควรร่วมมือกับบุคลากรทางการแพทย์เพื่อหาวิธีรับมืออย่างจริงจัง