'Hư lao' trong Đông y bảo giám rất giống với 'hội chứng kiệt sức' mà y học hiện đại nhắc tới. Đặc biệt, đây là các triệu chứng thường xuất hiện ở người chăm sóc người thân yêu, vượt qua sự mệt mỏi đơn thuần, biểu thị trạng thái năng lượng thể chất, tinh thần và cảm xúc đã cạn kiệt hoàn toàn. Điều này có thể được giải thích rõ ràng dưới góc nhìn khoa học như thần kinh học và nội tiết học hiện đại.
Trước hết, căng thẳng mạn tính kích hoạt quá mức trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, tức trục HPA, vốn là hệ thống phản ứng căng thẳng của cơ thể chúng ta. Cuộc sống của người chăm sóc tràn ngập những tình huống không thể đoán trước và trách nhiệm vô tận, khiến trục HPA liên tục duy trì ở trạng thái bật. Do đó, hormone căng thẳng cortisol tăng cao mạn tính, gây ra nhiều vấn đề thể chất như suy giảm chức năng miễn dịch, tăng phản ứng viêm, tăng huyết áp, rối loạn điều hòa đường huyết. Ngoài ra, tình trạng này còn làm rối loạn chu kỳ giấc ngủ, tác động tiêu cực đến chức năng nhận thức như trí nhớ và sự tập trung, tạo ra cảm giác lơ mơ như bị 'sương mù não'.
Tiếp theo, mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ ngày càng sâu sắc. Trong các tình huống căng thẳng, thần kinh giao cảm phụ trách phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy sẽ chiếm ưu thế, còn thần kinh phó giao cảm phụ trách phản ứng nghỉ ngơi và tiêu hóa bị ức chế. Người chăm sóc luôn phải duy trì trạng thái căng thẳng, nên cơ thể không ngừng chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp, dẫn đến căng cơ, khó tiêu, tăng nhịp tim, giảm lưu thông máu. Vì thế, các cơn đau thể xác như đau đầu mạn tính, đau cơ, rối loạn tiêu hóa phát sinh, khiến bạn khó lòng có được sự nghỉ ngơi trọn vẹn.
Về phương diện sức khỏe tâm thần, kiệt sức cũng gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng. Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ phá vỡ sự cân bằng chất dẫn truyền thần kinh trong não. Sự tiết các chất như serotonin quan trọng cho việc điều hòa tâm trạng, dopamine liên quan đến động lực và tưởng thưởng, norepinephrine ảnh hưởng đến năng lượng và sự tập trung đều giảm sút, có thể làm trầm trọng thêm cảm giác chán nản, bất an, chứng mệt mỏi vô lực và tình trạng không thể cảm nhận niềm vui hay vô cảm. Đặc biệt, sự cô lập xã hội là yếu tố khiến các vấn đề sức khỏe tâm thần này tồi tệ hơn. Do việc chăm sóc làm giảm các hoạt động bên ngoài và giao lưu xã hội, bạn rất dễ cảm thấy cô đơn và cô lập, tác động tiêu cực đến hệ thống tưởng thưởng của não bộ và làm tăng nguy cơ phát triển trầm cảm.
Sau cùng, trong hành vi cao cả là chăm sóc người thân yêu, thân tâm của chúng ta không ngừng bị tiêu hao, và các triệu chứng đa dạng được giải thích thông qua cơ chế khoa học này chính là kiệt sức ở người chăm sóc. Xin đừng quên rằng, chăm sóc bản thân không phải là hành vi ích kỷ, mà là phương pháp khoa học và hợp lý nhất để bạn có thể chăm sóc người mình yêu thương một cách khỏe mạnh và dài lâu.
Từ khóa bệnh liên quan
