Trí tuệ của Đông y bảo giám thật đáng kinh ngạc phải không? Từ hàng trăm năm trước, người xưa đã nhìn nhận cơ thể một cách toàn diện để thấu suốt nguyên nhân của chóng mặt. Y học hiện đại đang giải thích khái niệm can trong Đông y bảo giám bằng các cơ chế khoa học cụ thể hơn. Đặc biệt, đối với nhiều người đang phải trải qua chứng chóng mặt ngày nay, mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ được chỉ ra là nguyên nhân then chốt.
Hệ thần kinh tự chủ của chúng ta đảm nhận các chức năng thiết yếu để duy trì sự sống như nhịp tim, hô hấp, tiêu hóa, điều hòa huyết áp nằm ngoài ý chí chủ quan. Hệ này được chia thành thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm, hoạt động cân bằng với nhau giống như chân ga và chân phanh của ô tô. Khi căng thẳng tăng cao, thần kinh giao cảm bị kích hoạt quá mức, gây ra trạng thái căng thẳng như tăng nhịp tim, tăng huyết áp, căng cơ. Vấn đề là nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể chúng ta sẽ luôn nhận thức đó là tình huống khẩn cấp và rơi vào trạng thái quá tải.
Đặc biệt, việc cung cấp máu cho não rất quan trọng. Khi hệ thần kinh tự chủ bất ổn, vấn đề điều hòa lưu lượng máu não sẽ phát sinh. Khi các mạch máu co lại do phản ứng căng thẳng, hoặc ngược lại giãn ra làm dao động huyết áp tăng lên, lượng máu lên não có thể bị giảm tức thời hoặc trở nên không đồng đều, từ đó gây ra chóng mặt. Giống như áp lực nước trong đường ống không ổn định thì nước lúc chảy rỉ rả lúc lại trào ra ào ạt, dòng máu lên não cũng trở nên thất thường như vậy. Cơ thể chúng ta tự điều hòa huyết áp để ổn định lưu lượng máu não ngay cả khi đang đứng rồi đột ngột ngồi xuống, hoặc đang ngồi rồi bật dậy, nhưng khi hệ thần kinh tự chủ bị kiệt sức thì ngay cả khả năng điều hòa tinh vi này cũng suy giảm.
Ngoài ra, căng thẳng mạn tính, căn bệnh thường gặp của người hiện đại, liên tục kích thích trục hạ đồi-tuyến yên-thượng thận, làm gia tăng tiết các hormone căng thẳng như cortisol. Những hormone này ban đầu giúp đối phó với căng thẳng, nhưng về lâu dài có thể dẫn đến co mạch, tăng phản ứng viêm, suy giảm miễn dịch và làm trầm trọng thêm tình trạng chóng mặt.
Bên cạnh đó, các bệnh lý như hội chứng Meniere cũng có mối liên hệ sâu sắc với căng thẳng. Meniere phát sinh do bất thường trong tuần hoàn bạch huyết ở tai trong, căng thẳng có thể làm co các vi mạch ở tai trong và ảnh hưởng đến việc điều hòa dịch bạch huyết, trở thành yếu tố kích hoạt hoặc làm bệnh nặng hơn. Bạn có cảm thấy khái niệm can phong trong Đông y bảo giám giống như một cách ví von để giải thích hiện tượng rối loạn điều hòa vi mạch não hoặc phản ứng quá mẫn của hệ thần kinh theo góc nhìn hiện đại không?
Suy cho cùng, chóng mặt thường không đơn thuần chỉ là vấn đề của tai hay não, mà là kết quả từ những tác động phức hợp của căng thẳng lên hệ thần kinh tự chủ và hệ nội tiết. Giống như việc Đông y bảo giám dùng châm cứu để hỗ trợ tuần hoàn khí huyết và lấy lại cân bằng cho cơ thể, trong y học hiện đại, việc kiểm soát phản ứng căng thẳng và phục hồi cân bằng toàn thân thông qua ổn định hệ thần kinh tự chủ cũng là một cách tiếp cận quan trọng để làm dịu cơn chóng mặt. Không chỉ đơn thuần là loại bỏ triệu chứng, việc quan trọng nhất chính là điều trị nguyên nhân gốc rễ để nâng cao khả năng phục hồi của cơ thể chúng ta.
