Dưới góc nhìn của khoa học hiện đại, các ghi chép trong Đông y bảo giám về huyệt Dũng tuyền hoàn toàn có cơ sở sinh học rõ ràng. Một trong những nguyên nhân chính khiến chúng ta khó ngủ là do hệ thần kinh tự chủ bị quá kích hoạt, cụ thể là tình trạng tăng trương lực giao cảm. Thần kinh giao cảm chi phối phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy (fight-or-flight), giữ cho cơ thể luôn ở mức tỉnh táo cao. Ngược lại, thần kinh phó giao cảm giúp cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi và tiêu hóa, thả lỏng các cơ quan và chuẩn bị bước vào giấc ngủ.
Kích thích vào các vị trí kinh lạc như huyệt Dũng tuyền dưới lòng bàn chân có thể hỗ trợ kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm. Trong đó, dây thần kinh phế vị xuất phát từ não và chi phối hầu hết các cơ quan quan trọng như tim, phổi, cơ quan tiêu hóa, giữ vai trò chủ chốt trong hoạt động của hệ phó giao cảm. Tác động bấm huyệt tại lòng bàn chân giúp truyền tín hiệu gián tiếp kích thích dây thần kinh phế vị, từ đó làm chậm nhịp tim, giúp nhịp thở sâu hơn và đưa toàn thân vào trạng thái thư giãn tự nhiên để đón nhận giấc ngủ.
Bên cạnh đó, việc bấm huyệt Dũng tuyền còn góp phần cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ. Động tác này kích thích giải phóng các chất điều hòa giấc ngủ như serotonin và melatonin, đồng thời làm giảm nồng độ cortisol, một loại hormone gây căng thẳng. Sự thay đổi này rất có ý nghĩa với những ai thường xuyên bị mất ngủ.
Cơ chế điều hòa thân nhiệt cũng gắn liền với chất lượng giấc ngủ. Trước khi chìm vào giấc ngủ, thân nhiệt của cơ thể có xu hướng giảm nhẹ tự nhiên. Bấm huyệt hoặc ngâm chân giúp thúc đẩy tuần hoàn tại bàn chân, làm giãn các mạch máu ngoại biên và hỗ trợ cơ thể giải phóng nhiệt ra ngoài. Khi nhiệt độ được tản bớt, nhiệt độ trung tâm sẽ hạ xuống, gửi tín hiệu đến não bộ rằng đã đến lúc cần nghỉ ngơi.
Ngoài ra, áp lực vừa phải lên lòng bàn chân còn tác động đến các đường dẫn truyền ức chế đau của não. Những khó chịu nhỏ hoặc cảm giác đau mỏi âm ỉ thường khiến người ta trằn trọc hoặc dễ thức giấc giữa chừng. Động tác bấm huyệt giúp xoa dịu những cảm giác khó chịu này, tăng cường độ thả lỏng của cơ bắp và giúp tâm trí tập trung vào giấc ngủ tốt hơn.
Cuối cùng, việc dành thời gian xoa bóp huyệt Dũng tuyền còn mang lại giá trị tâm lý thông qua hành động chăm sóc bản thân. Giữa cảm giác bất lực khi không ngủ được, việc chủ động lắng nghe và xoa dịu cơ thể giúp xua tan âu lo và mang lại sự an tâm. Hiệu ứng tâm lý tích cực này (hiệu ứng giả dược) cũng là yếu tố quan trọng cải thiện chất lượng giấc ngủ. Niềm tin rằng mình đang chủ động cải thiện tình trạng của bản thân thường đem lại những chuyển biến rất tích cực.
