เงาแห่งความตายที่เริ่มจากอาการชาขา? สัญญาณเตือนภาวะหายใจไม่ออกกะทันหันจาก 'ภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด'

เมื่อพิจารณาแนวคิดเรื่อง 'เลือดคั่ง' และ 'ชี่ติดขัด' ในทงอึยโบกัมด้วยมุมมองทางการแพทย์แผนปัจจุบัน พบว่ามีส่วนที่สอดคล้องกันอย่างน่าทึ่ง โดยเฉพาะโรคที่เรียกว่า 'ภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด (Pulmonary Embolism, PE)' ถือเป็นตัวอย่างสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าภูมิปัญญาของทงอึยโบกัมก้าวข้ามกาลเวลาเพียงใด ภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอดคือภาวะร้ายแรงที่หลอดเลือดแดงปอดบางส่วนหรือทั้งหมดถูกอุดกั้นด้วยลิ่มเลือด ส่วนใหญ่เกิดจากลิ่มเลือดที่ก่อตัวขึ้นในหลอดเลือดดำส่วนลึกของขาหลุดออกและลอยไปตามการไหลเวียนของเลือด ผ่านหัวใจ แล้วเข้าไปอุดกั้นในหลอดเลือดแดงปอด เปรียบเหมือนรถบรรทุกขนาดใหญ่ที่ตัดหน้าเข้ามาบนทางหลวงกะทันหันจนทำให้เกิดการจราจรติดขัดอย่างหนัก ลิ่มเลือดนี้จะขัดขวางการไหลเวียนของเลือดไปยังปอด ทำให้เนื้อเยื่อปอดไม่ได้รับออกซิเจน และส่งผลให้หัวใจทำงานหนักเกินไป ด้วยเหตุนี้จึงอาจเกิดอาการเจ็บหน้าอกเฉียบพลัน ภาวะหายใจลำบากอย่างรุนแรง อาการไอ อาการเวียนศีรษะ และหากรุนแรงอาจพบเสมหะปนเลือดหรือไอเป็นเลือด ภาวะหายใจลำบากสามารถเกิดขึ้นได้แม้ในขณะพัก และมักรุนแรงขึ้นเมื่อเอนตัวนอน ผู้ป่วยจึงต้องทนทุกข์ทรมานจนนอนไม่หลับตลอดทั้งคืน ความร้ายแรงของภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอดไม่ได้หยุดอยู่แค่ความไม่สะดวกสบาย แต่หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมอาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้ ในความเป็นจริง ภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอดถือเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตเฉียบพลัน โรคนี้สามารถเกิดขึ้นกับทุกคนได้หรือไม่ คำตอบคือไม่ใช่ เพราะมีปัจจัยเสี่ยงบางประการ เช่น การไม่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายเป็นเวลานานจากการนั่งเครื่องบินเป็นเวลานานหรือหลังการผ่าตัด การตั้งครรภ์และการคลอดบุตร การรับประทานยาคุมกำเนิดชนิดเม็ด โรคมะเร็ง และโรคทางพันธุกรรมบางชนิด เป็นต้น ต้องจำไว้เสมอว่าอาการของภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำส่วนลึก (DVT) เช่น ขาบวม ชา หรือปวด อาจเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าของภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด เนื่องจากเป็นสัญญาณเตือนว่าลิ่มเลือดที่เกิดขึ้นที่ขาสามารถเคลื่อนตัวไปยังปอดได้ทุกเมื่อ หากสงสัยว่ามีภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด ต้องไปห้องฉุกเฉินทันทีโดยไม่รีรอ การวินิจฉัยทำได้โดยการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หลอดเลือดทรวงอก (CTPA) การตรวจสแกนการระบายอากาศและการไหลเวียนเลือดของปอด การตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ และการตรวจเลือด (D-dimer) ก็เป็นหลักฐานสำคัญเช่นกัน การรักษาทำได้โดยการให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดเพื่อป้องกันไม่ให้ลิ่มเลือดขยายใหญ่ขึ้นหรือเกิดลิ่มเลือดใหม่ และอาจพิจารณาการใช้ยาสลายลิ่มเลือดเพื่อละลายลิ่มเลือดที่เกิดขึ้นแล้ว ในบางครั้งอาจใช้วิธีการผ่าตัดเพื่อนำลิ่มเลือดออกโดยตรง หรือทำหัตถการใส่ตัวกรองเพื่อป้องกันไม่ให้ลิ่มเลือดเคลื่อนตัวไปยังปอด เช่นเดียวกับที่ทงอึยโบกัมเตือนไว้ว่า 'เลือดคั่ง' เป็นต้นเหตุของโรคทั้งปวง การแพทย์แผนปัจจุบันได้พิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์แล้วว่า 'ลิ่มเลือด' เป็นสิ่งที่คุกคามสายใยแห่งชีวิตของร่างกายอย่างร้ายแรง จึงไม่ควรมองว่าเป็นเพียงแค่เลือดจับตัวเป็นก้อน แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการตระหนักว่าระบบการไหลเวียนของเลือดในร่างกายมีความประณีตและสำคัญเพียงใด และควรดูแลรักษาไว้ล่วงหน้า ร่างกายส่งสัญญาณให้เราเสมอ อย่าละเลยสัญญาณเล็กๆ เหล่านั้นและโปรดใส่ใจรับฟัง