Giải thích ‘khí’ của cơ thể theo y học hiện đại, có thể thấy đây không chỉ là năng lượng trừu tượng mà gần giống như một ‘hệ thống sinh lực’ phức hợp bao gồm các phản ứng sinh hóa tinh vi và sự điều hòa của hệ thần kinh bên trong cơ thể. Hiện tượng không thể dậy sớm vào buổi sáng và cảm thấy mệt mỏi cả ngày là dấu hiệu rõ ràng cho thấy nhiều yếu tố trong hệ thống sinh lực này đang mất cân bằng.
Trước hết, có thể kể đến sự mất cân bằng giữa melatonin và cortisol, những hormone điều hòa chu kỳ thức-ngủ của cơ thể. Melatonin được tiết ra vào ban đêm để kích thích giấc ngủ, còn cortisol đạt mức cao nhất vào buổi sáng để giúp cơ thể tỉnh táo và sẵn sàng hoạt động. Tuy nhiên, nếu ban đêm bạn chịu căng thẳng quá mức hoặc dùng điện thoại làm cản trở tiết melatonin, hoặc căng thẳng mạn tính khiến tuyến thượng thận kiệt sức làm lượng cortisol buổi sáng không đủ, cơ thể sẽ không nhận được tín hiệu tỉnh táo đúng cách và rất khó rời khỏi giường. ‘Trạng thái cạn kiệt khí’ mà y học cổ truyền Hàn Quốc đề cập đến liên quan trực tiếp đến sự mất cân bằng nội tiết tố này.
Ngoài ra, suy giảm chức năng ti thể, nơi đóng vai trò nhà máy phát năng lượng của cơ thể, cũng là một nguyên nhân quan trọng. Ti thể tạo ra năng lượng gọi là adenosine triphosphate bên trong tế bào; nếu quá trình này không trơn tru, dù bạn ngủ nhiều bao nhiêu thì ở cấp độ tế bào cũng không thể sản xuất đủ năng lượng, tựa như một máy phát điện bị hỏng. Tình trạng này có thể xuất hiện do quá nhiều gốc tự do, mất cân bằng dinh dưỡng, viêm mạn tính, gây ra mệt mỏi toàn thân và chứng mệt mỏi vô lực. ‘Suy giảm khí lực’ trong y học cổ truyền Hàn Quốc cũng có nghĩa là suy giảm hiệu suất sản xuất năng lượng ở cấp độ tế bào.
Mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ cũng không thể bỏ qua. Hệ thần kinh tự chủ bao gồm thần kinh giao cảm (tỉnh táo, hoạt động) và thần kinh phó giao cảm (nghỉ ngơi, tiêu hóa). Người hiện đại do căng thẳng mạn tính nên thần kinh giao cảm thường hưng phấn quá mức, hoặc do mệt mỏi tuyến thượng thận mà hoạt tính của thần kinh giao cảm không thể nâng lên bình thường vào buổi sáng. Điều này cản trở giấc ngủ sâu, khiến cơ thể không thể chuyển sang trạng thái tỉnh táo đúng lúc cần thức dậy vào buổi sáng.
Cuối cùng, ảnh hưởng của các chất dẫn truyền thần kinh cũng rất lớn. Đặc biệt, các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine, serotonin liên quan sâu sắc đến tâm trạng, năng lượng và động lực. Khi sự cân bằng của chúng bị phá vỡ, bạn có thể rơi vào cảm giác chán nản, chứng mệt mỏi vô lực cùng với tình trạng khó thức dậy buổi sáng. Điều này có thể được xem là trạng thái suy yếu của ‘khí làm chủ tinh thần’ mà Đông y bảo giám nhắc tới. Tóm lại, ‘khí’ trong Đông y bảo giám không phải là khái niệm đơn giản, mà là cách diễn đạt đầy trí tuệ bao hàm hệ thống sinh lực phức hợp của cơ thể đã được y học hiện đại làm sáng tỏ, bao gồm hormone, chất dẫn truyền thần kinh, chuyển hóa năng lượng tế bào và hệ thần kinh tự chủ.
