Tưởng nghiện điện thoại... hóa ra là chứng khó tập trung do 'khí hư'?

Vậy khái niệm 'khí hư' trong Đông y bảo giám có thể được diễn giải như thế nào theo y học hiện đại? Chúng ta có thể liên hệ rất tương đồng với giai đoạn đầu của 'suy giảm nhận thức' hoặc hiện tượng 'sương mù não' đi kèm với 'hội chứng mệt mỏi mạn tính'. Não bộ của chúng ta là một cơ quan tiêu thụ lượng năng lượng khổng lồ. Đặc biệt, thùy trán, nơi đảm nhận 'chức năng điều hành' như tập trung, lập kế hoạch và giải quyết vấn đề, sẽ là nơi đầu tiên mất đi chức năng vốn có khi thiếu hụt năng lượng. 'Khí' trong Đông y bảo giám có thể được coi là một khái niệm toàn diện bao hàm mọi hoạt động của tế bào, việc sản xuất chất dẫn truyền thần kinh và quá trình chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. Trạng thái 'khí hư' có thể hiểu trùng khớp với tình trạng khả năng sản xuất năng lượng tế bào như adenosine triphosphate (ATP) bị suy giảm, hoặc sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh não. Ví dụ, nếu các chất dẫn truyền thần kinh như 'dopamine', vốn đóng vai trò quan trọng trong việc tập trung và tạo động lực, hay 'acetylcholine', chất liên quan đến học tập và trí nhớ, không được tiết ra thuận lợi, thì dù bạn có cố gắng đến đâu, đầu óc vẫn sẽ mờ mịt như có sương mù bao phủ, tốc độ xử lý thông tin chậm lại và bạn sẽ gặp khó khăn trong việc học điều mới hoặc sử dụng kiến thức cũ. Điều này tương tự như việc động cơ não bộ bị trục trặc do thiếu nhiên liệu mang tên 'khí'. Ngoài ra, 'khí hư' còn liên quan sâu sắc đến căng thẳng mạn tính. Căng thẳng kéo dài làm tăng nồng độ 'cortisol', hormone căng thẳng của cơ thể, có thể gây tổn thương cho các vùng não đảm nhận trí nhớ và chức năng nhận thức như hồi hải mã và thùy trán. Căng thẳng mạn tính gây ra phản ứng viêm trong não và cản trở tính mềm dẻo thần kinh, làm giảm tính linh hoạt của các mạch thần kinh. Kết quả là dẫn đến giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và suy giảm khả năng học tập. Việc Đông y bảo giám ghi chép 'khí hư thì tinh thần bất an và tâm không chuyên nhất' chính là sự nắm bắt sắc bén về tình trạng mất cân bằng phức hợp này của hệ thần kinh nội tiết. Lối ngủ không đều đặn, sử dụng thiết bị kỹ thuật số quá mức và mất cân bằng dinh dưỡng cũng là những yếu tố chính ở người hiện đại đẩy nhanh sự suy giảm nhận thức như 'khí hư'. Đặc biệt, việc tiếp xúc liên tục với các thiết bị kỹ thuật số khiến não quen với việc 'chuyển đổi chú ý', làm khả năng tập trung sâu vào một việc có xu hướng yếu dần. Điều này gây quá tải cho hệ thống tưởng thưởng của não, làm giảm độ nhạy của thụ thể dopamine và dẫn đến vòng luẩn quẩn là cần những kích thích mạnh hơn nữa để có được sự tập trung 'thực sự'. Trong hoàn cảnh đó, nếu 'khí', tức năng lượng tổng thể của cơ thể bị thiếu hụt, não bộ sẽ không thể tránh khỏi việc hoạt động ngày càng kém hiệu quả. Rốt cuộc, 'khí hư' trong Đông y bảo giám là một khái niệm rất sâu sắc giúp giải thích sự mất cân bằng về mặt thần kinh học và nội tiết học có liên quan mật thiết đến thói quen sinh hoạt của người hiện đại. Chúng ta cần nhìn nhận đây là trạng thái mất cân bằng sinh lý của cơ thể và não bộ chứ không đơn giản là do ý chí yếu kém, từ đó nỗ lực để chữa lành.