Chứng 'khí hư' trong Đông y bảo giám, dưới góc nhìn của y học hiện đại, liên quan mật thiết đến hệ thống chuyển hóa năng lượng phức tạp của cơ thể. Đặc biệt, hệ tiêu hóa, hệ nội tiết và hệ thần kinh luôn phối hợp nhịp nhàng để điều hòa cảm giác ngon miệng cùng sự thèm ăn. Khi sự cân bằng này bị phá vỡ, các triệu chứng tương tự 'khí hư' sẽ xuất hiện.
Trước hết, việc chúng ta cảm nhận 'đói' và 'cảm giác no' không phải là cảm giác đơn thuần, mà là kết quả của các tín hiệu trao đổi liên tục giữa não và ruột. Vùng dưới đồi chứa trung tâm điều hòa cảm giác thèm ăn, nơi chịu sự chi phối từ hai hormone quan trọng là ghrelin và leptin. Ghrelin tiết ra từ dạ dày gửi tín hiệu 'tôi đói' lên não để kích thích ăn uống, trong khi leptin tiết ra từ tế bào mỡ lại phát tín hiệu 'đã no rồi, hãy dừng ăn' nhằm ức chế sự thèm ăn. Tuy nhiên, nếu sự cân bằng nội tiết tố này bị xáo trộn do căng thẳng, ăn uống thất thường hoặc thiếu ngủ, hệ thống tín hiệu sẽ gặp lỗi. Tương tự như sự cố nghẽn mạng liên lạc, não bộ không thể nắm bắt chính xác tình trạng thực tế của ruột. Khi đó, dù cơ thể đang thiếu năng lượng nhưng bạn vẫn không thấy ngon miệng, hoặc ngược lại, có thể liên tục thấy cồn cào đói bụng.
Bên cạnh đó, đường ruột vượt xa vai trò của một cơ quan tiêu hóa thông thường, đây còn là trung tâm của hệ thần kinh và hệ miễn dịch, quan trọng đến mức được ví như 'bộ não thứ hai'. Trong ruột có vô số vi sinh vật cư trú, và nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng hệ vi sinh vật đường ruột chi phối cả cảm giác thèm ăn, tiêu hóa lẫn tâm trạng. Sự tăng sinh của vi khuẩn có hại hoặc suy giảm vi khuẩn có lợi sẽ làm tăng tính thấm niêm mạc ruột, dễ dẫn đến hội chứng rò rỉ ruột, từ đó gây viêm mạn tính, mệt mỏi toàn thân và hội chứng kém hấp thu chất dinh dưỡng. Khi ruột suy yếu, khả năng phân giải và hấp thụ chất dinh dưỡng sụt giảm, khiến cho dù có ăn đồ bổ dưỡng đến đâu cơ thể cũng không dung nạp được, cuối cùng rơi vào trạng thái 'khí hư'.
Căng thẳng cũng là một nguyên nhân then chốt. Hormone căng thẳng cortisol cản trở nhu động ruột và ức chế tiết enzyme tiêu hóa. Đúng như cảm giác 'như có tảng đá đè nặng vùng thượng vị', mỗi khi căng thẳng hay lo âu, hầu như ai cũng từng trải qua cảm giác khó tiêu và chán ăn tức thì. Đó là vì căng thẳng tác động lên hệ thần kinh tự chủ, giáng đòn trực tiếp vào chức năng tiêu hóa. Ruột và não kết nối thông suốt qua trục ruột-não, do đó tín hiệu căng thẳng từ não sẽ truyền ngay xuống ruột, và ngược lại, bất ổn từ đường ruột cũng dội ngược lên não, dễ kéo theo các vấn đề tâm lý như u uất hay âu lo. Tóm lại, 'khí hư' không chỉ là tình trạng bụng không thấy đói, mà là tín hiệu báo động đỏ cho thấy hệ thống năng lượng toàn cơ thể đang ở trạng thái khẩn cấp do sự gắn kết chằng chịt giữa não bộ, đường ruột, nội tiết tố và cảm xúc.
