Y học hiện đại giải thích một cách khoa học về việc sự bất ổn của 'thần' trong Đông y bảo giám biểu hiện thành hiện tượng 'mất ngủ kỹ thuật số' như thế nào. Thủ phạm của những đêm mất ngủ chính là 'ánh sáng xanh' phát ra từ các thiết bị kỹ thuật số như điện thoại thông minh và máy tính bảng. Ánh sáng xanh này kích thích các thụ thể quang học đặc biệt gọi là 'melanopsin' ở võng mạc mắt. Melanopsin cảm nhận sự hiện diện của ánh sáng và truyền tín hiệu đến 'nhân trên chéo thị (SCN)' của não, và SCN sẽ điều chỉnh 'nhịp sinh học ngày đêm', vốn là đồng hồ sinh học của cơ thể.
Vấn đề nằm ở chỗ ánh sáng xanh có dải bước sóng tương tự như ánh sáng mặt trời ban ngày. Não bộ của chúng ta sẽ nhận diện ánh sáng xanh như một tín hiệu rằng 'vẫn là ban ngày, hãy tỉnh táo lên!'. Việc nhìn vào màn hình điện thoại vào ban đêm chẳng khác nào đánh lừa não bộ rằng "đã sáng rồi!". Khi đó, quá trình tiết 'melatonin', hormone kích thích giấc ngủ, sẽ bị ức chế hoặc trì hoãn. Melatonin vốn tự nhiên tăng tiết khi trời tối để thúc đẩy cơn buồn ngủ và dẫn dắt cơ thể vào giấc ngủ sâu, nhưng ánh sáng xanh đã khiến chúng ta bỏ lỡ thời điểm đó. 😭
Xa hơn nữa, việc sử dụng điện thoại thông minh không chỉ là vấn đề của riêng ánh sáng xanh. Các kích thích và thông tin liên tục tuôn trào từ mạng xã hội, trò chơi, tin tức trên các thiết bị kỹ thuật số khiến não bộ liên tục bị kích hoạt. Đặc biệt, việc dùng điện thoại kích thích tiết 'dopamine' liên quan đến hệ thống tưởng thưởng của não, đem lại cảm giác thích thú và thỏa mãn tức thì, nhưng đồng thời cũng khiến não tỉnh táo và rơi vào 'trạng thái tăng kích thích tinh thần (Cognitive Arousal)'. Nguyên lý này tương tự như việc xem một bộ phim hay vào đêm muộn rồi sau đó không tài nào chợp mắt được. Dù đã nằm trên giường nhưng vẫn tò mò tập truyện tranh mạng tiếp theo, vẫn đợi tin nhắn phản hồi của bạn bè, tất cả những hành vi này đang kéo não bộ ra xa khỏi giấc ngủ.
Trạng thái tăng kích thích tinh thần này làm nhịp tim tăng nhanh và làm tăng thân nhiệt, tạo ra trạng thái thể chất không phù hợp cho giấc ngủ. Hơn nữa, việc dùng điện thoại thông minh có thể phá vỡ sự cân bằng giữa 'giấc ngủ REM' và 'giấc ngủ không REM', vốn là yếu tố làm giảm chất lượng giấc ngủ. Đặc biệt, thời gian dành cho giấc ngủ sóng chậm (Slow-wave sleep) đại diện cho giấc ngủ sâu bị giảm xuống, khiến sáng hôm sau dù đã ngủ bạn vẫn không thấy sảng khoái mà cảm thấy mệt mỏi. Cuối cùng, điều này có thể dẫn đến nhiều vấn đề như giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và tâm trạng thất thường. Đúng như Đông y bảo giám đã nhấn mạnh sự ổn định của 'thần', y học hiện đại cũng chứng minh rằng sự nghỉ ngơi và bình ổn của não bộ chính là cốt lõi của một giấc ngủ lành mạnh. 😴
