Bộ não mắc kẹt trong thế giới ảo: 'nghiện kỹ thuật số' dẫn đến mất ngủ và lo âu

Bạn thân mến, khái niệm 'thần' trong y học cổ truyền Hàn Quốc có thể nghe hơi trừu tượng, nhưng theo góc nhìn của y học hiện đại, nó liên kết một cách chuẩn xác đáng kinh ngạc với các cơ chế phức tạp của não bộ. Tình trạng 'nghiện kỹ thuật số' trói buộc chúng ta vào thế giới ảo thâu đêm không chỉ là thói quen đơn thuần, mà còn là yếu tố tác động mạnh mẽ làm xáo trộn mạch phần thưởng cốt lõi của não. Khi chuông thông báo điện thoại reo hoặc khi nhận phần thưởng trong game, não bộ sẽ tiết ra chất dẫn truyền thần kinh gọi là dopamine. Dopamine mang lại cảm giác khoái cảm và phần thưởng dễ chịu, và nội dung kỹ thuật số được thiết kế để kích thích tiết ra dopamine này một cách nhanh chóng và mạnh mẽ. Giống như não bộ của chúng ta bị nghiện phần thưởng ngọt ngào mang tên 'sự thỏa mãn tức thì'. Như Đông y bảo giám từng nói 'thần động thì tâm loạn', não càng tiếp xúc với sự kích thích dopamine quá mức này thì càng dễ mất đi hệ thống phần thưởng bình thường, rồi không ngừng khao khát những thứ mạnh hơn, kích thích hơn. Hiện tượng giảm độ nhạy cảm phần thưởng xuất hiện, khiến chúng ta trở nên vô cảm với những niềm vui nhỏ bé trong đời sống thường nhật và chỉ tìm kiếm khoái cảm từ thế giới kỹ thuật số. Vấn đề lớn hơn là sự rối loạn giấc ngủ. Ánh sáng xanh phát ra từ điện thoại trước khi ngủ ức chế mạnh mẽ quá trình tiết melatonin, hormone dẫn dụ giấc ngủ trong não. Khi melatonin không được tiết ra đủ, chu kỳ thức-ngủ tự nhiên sẽ bị phá vỡ, đẩy bạn vào vòng xoáy mất ngủ triền miên thâu đêm. Thêm vào đó, nội dung kích thích giữ cho não liên tục ở trạng thái tỉnh táo, làm hưng phấn thần kinh giao cảm và tăng nồng độ hormone căng thẳng cortisol. Tình trạng này khiến mất ngủ trầm trọng hơn, có thể dẫn đến lo âu và trầm cảm mạn tính. Khi 'thần' không được an nghỉ, toàn bộ cơ thể cũng rơi vào trạng thái căng thẳng tương tự. Về lâu dài, nghiện kỹ thuật số còn tác động tiêu cực đến chức năng thùy trán của não. Thùy trán đảm nhiệm các chức năng nhận thức bậc cao như kiểm soát xung động, giải quyết vấn đề và ra quyết định. Việc liên tục tiếp xúc với kích thích bên ngoài và quen với phần thưởng tức thì sẽ làm suy giảm chức năng thùy trán, khiến khả năng tập trung và trí nhớ giảm sút, khó điều hòa cảm xúc, đồng thời làm suy yếu khả năng thiết lập mục tiêu hay giải quyết vấn đề trong thực tế. Tình huống này giống như vị thuyền trưởng quá phấn khích, không thể nhìn xa trông rộng mà chỉ loay hoay đối phó với từng con sóng trước mắt. Những thay đổi thần kinh học này rốt cuộc dẫn đến trốn tránh thực tại, đứt gãy các mối quan hệ xã hội và các vấn đề sức khỏe tâm thần, làm rung chuyển tận gốc rễ sự hài hòa giữa thân và tâm.