Giờ đây, chúng ta hãy cùng nhìn nhận những thay đổi ở đầu ngón tay dưới lăng kính của y học hiện đại. Cảm giác buốt đau cùng hiện tượng ngón tay đổi màu xanh, trắng rồi đỏ bừng được gọi là hội chứng Raynaud. Đây không đơn thuần là tình trạng chịu lạnh kém thông thường, mà là hiện tượng phát sinh khi các mạch máu trong cơ thể, đặc biệt là các mạch máu ngoại biên siêu nhỏ, bị co thắt quá mức.
Cơ thể chúng ta có một hệ thống điều hòa tinh vi gọi là hệ thần kinh tự chủ. Tựa như nhạc trưởng của dàn nhạc giao hưởng, hệ thống này kiểm soát các chức năng sinh học ngoài ý muốn như nhịp tim, tiêu hóa, cũng như sự co giãn của mạch máu. Tuy nhiên, ở người mắc hội chứng Raynaud, hệ thần kinh tự chủ, đặc biệt là hệ thần kinh giao cảm, đôi khi phản ứng quá mức. Việc tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, căng thẳng đột ngột hay chỉ là áp lực cảm xúc cũng đủ khiến các động mạch nhỏ ở đầu ngón tay, ngón chân co thắt chặt lại, cản trở dòng máu lưu thông.
Khi mạch máu co thắt, lượng máu cung cấp sẽ sụt giảm. Tình trạng thiếu hụt oxy và dưỡng chất khiến đầu ngón tay tái nhợt chuyển sang màu trắng, tiếp đó lượng oxy cạn kiệt có thể khiến ngón tay tím tái dần. Trải qua giai đoạn này, khi tác nhân kích thích qua đi hoặc cơ thể được làm ấm trở lại, mạch máu giãn nở giúp máu ồ ạt dồn về làm da đỏ ửng, kèm theo cảm giác khó chịu như đau buốt, tê bì và nóng rát. Sự biến chuyển màu sắc qua 3 giai đoạn này chính là nét đặc trưng điển hình của hội chứng Raynaud.
Hội chứng Raynaud được chia thành hai nhóm chính: hiện tượng Raynaud nguyên phát xảy ra mà không kèm theo bệnh lý nền nào, và hiện tượng Raynaud thứ phát khởi phát từ bệnh thấp khớp (như bệnh lupus, xơ cứng bì toàn thể, viêm khớp dạng thấp), bệnh mạch máu, suy giáp, vấn đề thần kinh học, hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc (như thuốc trị đau nửa đầu, thuốc tăng huyết áp). Hiện tượng Raynaud nguyên phát thường có triệu chứng tương đối nhẹ và ít biến chứng, trong khi hiện tượng Raynaud thứ phát đòi hỏi việc điều trị bệnh nền là rất quan trọng. Ở mức độ nặng, hiện tượng thứ phát có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như loét da hoặc hoại tử mô, nên cần được theo dõi và điều trị cẩn trọng hơn.
Do đó, đừng chủ quan xem nhẹ khi thấy đầu ngón tay bị buốt lạnh. Nếu triệu chứng này tái diễn nhiều lần, bạn nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác. Đặc biệt, nếu những vết thương nhỏ ở đầu ngón tay lâu lành, hoặc da mỏng đi và mất đi độ bóng nhờn, việc thăm khám lại càng trở nên cần thiết. Nếu phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách, bạn hoàn toàn có thể duy trì nhịp sống thường nhật thoải mái và dễ chịu.
