Trí tuệ “huyết chính là nước” trong Đông y bảo giám được y học hiện đại lý giải ra sao? Y học hiện đại phân định rõ ràng huyết là máu, còn nước là dịch ngoại bào hoặc bạch huyết, đồng thời không ngừng nghiên cứu mối liên kết chặt chẽ giữa chúng.
Phù nề dưới góc độ y học là hiện tượng tích tụ quá mức dịch ở khoang giữa các tế bào, gọi là dịch kẽ. Lượng dịch kẽ này hình thành trong quá trình thành phần huyết tương của máu thoát ra khỏi mao mạch để cung cấp dinh dưỡng cho mô và thu gom chất thải. Ở cơ thể khỏe mạnh, dịch kẽ sẽ được tái hấp thu hiệu quả trở lại mạch máu hoặc mạch bạch huyết để đào thải ra ngoài, tương tự quá trình nước sạch luân chuyển và gạn lọc cặn bẩn.
Thế nhưng, nếu dòng chảy của huyết không thông suốt, y học hiện đại lý giải điều này qua nhiều dạng rối loạn tuần hoàn máu khác nhau. Ví dụ, khi tim suy yếu không thể bơm máu đi khắp cơ thể hiệu quả trong suy tim, hoặc van tĩnh mạch suy giảm chức năng khiến máu từ chân khó trở về tim trong suy tĩnh mạch mạn tính, áp lực bên trong mạch máu tăng lên làm dịch kẽ thoát ra quá mức từ mao mạch. Ngoài ra, nồng độ protein trong máu giảm thấp trong hạ albumin máu sẽ làm suy yếu áp suất thẩm thấu vốn giúp hút nước trở lại lòng mạch, dẫn đến phù nề. Điểm này tương đồng với quan điểm “huyết hư thì nước tràn (huyết hư tắc thủy phiếm)” được ghi chép trong Đông y bảo giám.
Mặt khác, khi mạch bạch huyết bị tổn thương hoặc tắc nghẽn, dịch kẽ không được thu nhận trọn vẹn vào mạch bạch huyết và ứ đọng lại, gây nên phù bạch huyết. Hiện tượng phù nề tạm thời do đứng hoặc ngồi lâu bắt nguồn từ việc tuần hoàn máu tạm thời ứ trệ dưới tác động của trọng lực. Chức năng thận suy giảm không thể bài tiết tốt nước và natri, hoặc vấn đề ở tuyến giáp cũng có thể khiến cơ thể bị phù nề.
Đông y bảo giám nhấn mạnh tầm quan trọng của tuần hoàn huyết và nước, và y học hiện đại cũng chứng minh rõ ràng rằng tuần hoàn thông suốt của máu và bạch huyết gắn liền trực tiếp với trạng thái cân bằng nước trong cơ thể. Đừng chủ quan xem nhẹ tình trạng phù nề, hãy chú ý quan sát xem dòng sông huyết mạch của mình có đang lưu thông êm ả hay không để kịp thời nhận biết tín hiệu cảnh báo sức khỏe mạch máu.
