Nói mớ dữ dội chỉ là gây phiền toái? Thực chất có thể là lời cảnh báo nghiêm trọng từ não bộ

Khác với việc nhõng nhẽo lúc ngủ đáng yêu hay tiếng nói mớ do mệt mỏi, việc đưa những hành động trong giấc mơ ra ngoài đời thực được y học hiện đại gọi là ‘rối loạn hành vi giấc ngủ REM (REM Sleep Behavior Disorder, RBD)’. Trong trạng thái ‘giấc ngủ REM’, khi nhãn cầu chuyển động nhanh nhưng các cơ bắp trên cơ thể phải ở trạng thái liệt cơ, nếu một vùng nhất định trong não gặp vấn đề khiến hiện tượng liệt cơ không diễn ra đúng cách thì hiện tượng này sẽ phát sinh. Tình trạng này thường biểu hiện bằng các hành động dữ dội như vung nắm đấm, đạp chân, la hét hoặc ngã khỏi giường hàng đêm. Giống như Đông y bảo giám từng đề cập đến sự bất an của ‘hồn’ và ‘thần’, y học hiện đại giải thích rối loạn hành vi giấc ngủ REM này bằng sự bất thường ở trung tâm điều hòa giấc ngủ REM nằm sâu trong não, cụ thể là thân não. Thân não là bộ phận cực kỳ quan trọng điều hòa các hoạt động sinh mệnh cơ bản và chu kỳ thức-ngủ của cơ thể. Tại đây, việc tiết các chất dẫn truyền thần kinh giúp thư giãn cơ bắp khi mơ có thể đã gặp trục trặc, hoặc các mạch truyền dẫn tín hiệu đó bị tổn thương. Lý do khiến rối loạn hành vi giấc ngủ REM trở nên đáng ngại là vì nó không đơn giản là một thói quen khi ngủ. Thực tế, tình trạng này rất thường xuất hiện như một triệu chứng ban đầu của các bệnh thoái hóa thần kinh như bệnh Parkinson hay sa sút trí tuệ thể Lewy. Đã có báo cáo cho thấy khoảng hơn 80% bệnh nhân rối loạn hành vi giấc ngủ REM sẽ tiến triển thành các bệnh thoái hóa thần kinh này trong vòng 10 đến 15 năm. Điều này có nghĩa là vượt qua mức độ làm giấc ngủ không thoải mái hay gây phiền toái cho người xung quanh, nói mớ dữ dội có thể là tín hiệu cảnh báo trước những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng trong tương lai của não bộ. Tỷ lệ mắc bệnh đặc biệt cao ở nam giới trung niên và cao tuổi, nhưng cũng có thể xảy ra ở người trẻ hoặc phụ nữ do căng thẳng, dùng thuốc, tổn thương não. Bệnh có thể được chẩn đoán chính xác thông qua đa ký giấc ngủ. Nếu quan sát thấy các hành vi dữ dội trùng khớp với nội dung giấc mơ chứ không chỉ đơn thuần là nói mớ, việc đi khám chuyên sâu là điều vô cùng quan trọng. Nếu bỏ mặc, nguy cơ chấn thương cho chính bản thân người bệnh hoặc người ngủ cùng sẽ tăng lên, và hơn hết là có thể bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm cũng như quản lý bệnh nền. Từ góc nhìn sâu sắc về sự bất an của hồn và thần trong Đông y bảo giám đến những giải thích khoa học về rối loạn chức năng thân não và tiền triệu của bệnh thoái hóa thần kinh trong thần kinh học hiện đại, điều này thực sự rất đáng chú ý. Cơ thể chúng ta luôn gửi gắm những tín hiệu một cách trung thực nhất. Thấu hiểu và ứng phó đúng đắn với những tín hiệu đó là điều quan trọng hơn tất cả.