Nỗi sợ hãi tột cùng chi phối màn đêm của trẻ, y học hiện đại gọi đây là 'chứng hoảng sợ ban đêm (Night Terror)', và xem đó là một dạng rối loạn giấc ngủ hoàn toàn khác với cơn ác mộng thông thường. Chứng hoảng sợ ban đêm thường xảy ra chủ yếu trong giai đoạn giấc ngủ NREM sâu, đặc biệt là trong vài giờ đầu tiên sau khi chìm vào giấc ngủ. Trẻ đang ngủ bỗng nhiên la hét hoặc giãy giụa như thể vô cùng sợ hãi, dù mở mắt nhưng không nhận ra cha mẹ hoặc không thể trò chuyện. Điểm thú vị là vào sáng hôm sau, trẻ hoàn toàn không nhớ những gì đã xảy ra trong đêm.
Vậy tại sao hiện tượng này lại xuất hiện? Chứng hoảng sợ ban đêm được biết là xảy ra trong quá trình não bộ không chuyển đổi hoàn toàn từ giai đoạn giấc ngủ sang trạng thái tỉnh táo mà chỉ 'thức giấc một phần'. Trong quá trình này, trung tâm xử lý cảm xúc như hạch hạnh nhân của não bộ bị quá kích hoạt, trong khi vỏ não trước trán phụ trách khả năng phán đoán lý trí và trí nhớ thì vẫn đang ngủ say, vì vậy trẻ cảm thấy vô cùng sợ hãi nhưng lại không nhận thức hay nhớ được hoàn cảnh đó. Tình trạng này có thể ví như động cơ bị quá nhiệt và chạy mất kiểm soát trong khi người cầm lái lại đang ngủ gật.
Đặc biệt, do não bộ của trẻ em vẫn còn chưa hoàn thiện so với người lớn, hệ thần kinh điều hòa chu kỳ thức-ngủ có thể chưa ổn định. Căng thẳng, thiếu ngủ, sốt, thói quen ngủ không đều đặn, thậm chí các vấn đề hệ hô hấp như ngáy ngủ hay ngưng thở khi ngủ cũng có thể trở thành yếu tố kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm chứng hoảng sợ ban đêm. 'Tâm hỏa thượng viêm' trong Đông y bảo giám có thể ví với tình trạng quá kích hoạt của hệ thần kinh giao cảm hoặc trạng thái hưng phấn quá mức của não bộ được giải thích trong y học hiện đại. Nếu nhìn điện thoại thông minh đến khuya hoặc chơi đùa quá phấn khích, não bộ sẽ không thể dịu xuống hoàn toàn mà duy trì trạng thái hưng phấn rồi đi vào giấc ngủ, điều này cản trở quá trình chuyển sang giấc ngủ sâu và gây ra 'tâm hỏa'.
Ngoài ra, 'đởm khí hư khiếp' có thể liên hệ với chức năng não bộ của trẻ khi chưa phát triển đầy đủ hoặc dễ bị tổn thương trước căng thẳng, tức là trạng thái chưa hoàn thiện về khả năng điều hòa cảm xúc và đối phó với mối đe dọa. Sự lo âu hay căng thẳng trước môi trường mới mà trẻ trải qua ban ngày sẽ bị khuếch đại hơn khi màn đêm buông xuống, biểu hiện ra thành chứng hoảng sợ ban đêm.
Trong phần lớn các trường hợp, chứng hoảng sợ ban đêm sẽ tự nhiên biến mất khi não bộ trưởng thành hơn cùng với sự phát triển của trẻ, nhưng nỗi sợ hãi mà trẻ phải trải qua có thể lớn hơn sức tưởng tượng, vì vậy sự chăm sóc ân cần của cha mẹ là điều rất cần thiết. Khi trẻ trải qua cơn hoảng sợ ban đêm, thay vì cố gắng đánh thức con, việc giữ yên lặng bên cạnh và tạo cho con một môi trường an toàn là điều quan trọng hơn cả.
