Bỗng dưng mất giọng? Đã đến lúc nên nghi ngờ chứng 'liệt dây thanh âm'

Y học hiện đại giải thích 'liệt dây thanh âm' là tình trạng tổn thương hoặc rối loạn chức năng của dây thần kinh điều khiển cơ dây thanh ở thanh quản, tức 'thần kinh thanh quản quặt ngược'. Dây thần kinh này bắt nguồn từ não bộ, chạy vòng quanh vùng tim rồi đi ngược lên thanh quản. Do đường đi phức tạp, bất kỳ tổn thương nào ở bất kỳ giai đoạn nào cũng có thể dẫn đến liệt dây thanh âm. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là tổn thương dây thần kinh này trong quá trình phẫu thuật tuyến giáp hoặc phẫu thuật vùng cổ. Chấn thương, viêm nhiễm do nhiễm trùng, hoặc khối u như ung thư phổi, ung thư thực quản, ung thư tuyến giáp chèn ép hay xâm lấn cũng có thể gây liệt. Tình trạng viêm dây thần kinh tạm thời sau nhiễm virus, hay các bệnh hệ thần kinh trung ương như đột quỵ bao gồm nhồi máu não và xuất huyết não gây cản trở con đường truyền tín hiệu từ não đến dây thanh âm cũng đều có thể biểu hiện thành triệu chứng liệt dây thanh âm. Khi bị liệt dây thanh âm, biểu hiện không chỉ dừng lại ở việc thay đổi giọng. Dây thanh âm bị liệt một hoặc cả hai bên sẽ không thể khép mở hoàn toàn, dẫn đến khàn giọng, giọng thở, hoặc nghiêm trọng hơn là chứng mất tiếng. Bên cạnh đó, việc dây thanh âm không khép kín khiến thức ăn hoặc nước bọt dễ lọt vào đường thở, gây chứng khó nuốt kèm theo sặc thường xuyên, tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành viêm phổi hít. Trường hợp liệt cả hai bên khiến thanh môn bị thu hẹp có thể gây khó thở, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Việc chẩn đoán chủ yếu thông qua nội soi thanh quản để quan sát trực tiếp cử động của dây thanh âm; khi cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ để khảo sát kỹ lưỡng đường đi của thần kinh thanh quản quặt ngược và các vùng lân cận nhằm tìm nguyên nhân. Hướng điều trị phụ thuộc vào căn nguyên: phẫu thuật bóc tách nếu do khối u, dùng thuốc nếu do nhiễm virus; đồng thời kết hợp trị liệu giọng nói hoặc phục hồi chức năng nuốt để giảm nhẹ triệu chứng và phục hồi chức năng khi khàn giọng hay chứng nuốt khó diễn tiến nặng. Đôi khi, các phẫu thuật tiêm chất làm đầy hoặc điều chỉnh vị trí dây thanh âm bị liệt cũng được cân nhắc. Thật thú vị khi quan điểm chú trọng phế khí và khí hư toàn thân của Đông y bảo giám lại có sự tương đồng sâu sắc với cách nhìn nhận của y học hiện đại về tổn thương thần kinh và bệnh lý toàn thân gây liệt dây thanh âm. Đây là thông điệp quan trọng nhắc nhở rằng mọi bộ phận trong cơ thể chúng ta luôn gắn kết chặt chẽ với nhau.