Soi chiếu trí tuệ của Đông y bảo giám dưới lăng kính y học hiện đại, các triệu chứng rối loạn ngôn ngữ hoặc yếu liệt cơ thể đột ngột chính là hồi chuông cảnh báo rõ ràng của đột quỵ, bao gồm nhồi máu não và xuất huyết não. Tương tự như sự biến đổi bất ngờ của 'phong (風)' trong Đông y bảo giám, đột quỵ là bệnh lý nguy hiểm có thể ập đến không báo trước và làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của người bệnh.
Cụ thể, nhồi máu não là tình trạng mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn, khiến việc cung cấp oxy và dưỡng chất cho tế bào não bị đình trệ, dẫn đến tổn thương mô não. Chỉ cần gián đoạn dòng máu vài phút, tế bào não đã chịu tổn thương nghiêm trọng và rất khó hồi phục. Nếu như 'tâm khí uất kết' trong Đông y bảo giám chỉ sự căng thẳng và u uất tinh thần, thì y học hiện đại đã chứng minh các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng lipid máu và rung nhĩ sẽ gây tổn thương thành mạch, làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, béo phì cùng áp lực tâm lý nặng nề cũng tác động tiêu cực đến mạch máu. Tất cả những yếu tố này tương tự như 'phong nhiệt', làm mạch máu xơ cứng và cản trở lưu lượng máu não.
Triệu chứng ban đầu của nhồi máu não rất đa dạng và dễ bị xem nhẹ. Dấu hiệu điển hình nhất là 'rối loạn ngôn ngữ', biểu hiện qua việc nói ngọng (rối loạn vận ngôn), không hiểu lời nói (thất ngôn tiếp nhận), hoặc không thể diễn đạt điều mình muốn nói (mất ngôn ngữ biểu đạt). Người bệnh có thể cảm thấy lưỡi đơ cứng tương tự chứng 'thiệt cường (舌强)' trong Đông y bảo giám, phát âm không rõ tiếng hoặc biến đổi ngữ điệu. Thậm chí có người muốn nói nhưng không tìm được từ ngữ phù hợp, hoặc nói những câu vô nghĩa.
Bên cạnh đó, cần đặc biệt lưu ý các biểu hiện đi kèm như 'liệt nửa người' khi tay chân một bên mất sức hoặc tê bì, 'liệt mặt' khiến khóe miệng lệch sang một bên (dân gian quen gọi là khẩu nhãn oa tà), 'rối loạn thị giác' như nhìn đôi hoặc mờ một bên mắt, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, hoặc đau đầu dữ dội chưa từng thấy. Các dấu hiệu này thường khởi phát đột ngột và có thể xuất hiện đồng thời. Đáng chú ý, 'cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA)' với các biểu hiện xuất hiện rồi tự biến mất trong thời gian ngắn chính là tiền triệu rõ rệt của đột quỵ. Người bệnh tuyệt đối không được chủ quan chỉ vì thấy triệu chứng đã thoái lui.
Nhồi máu não đòi hỏi phải xử trí trong 'thời gian vàng'. Bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế để can thiệp trong vòng 3 giờ đến tối đa 4,5 giờ kể từ khi khởi phát nhằm hạn chế tối đa tổn thương não và giảm thiểu di chứng. Như Đông y bảo giám từng nhấn mạnh đặc tính diễn tiến mau lẹ của 'phong', đối với đột quỵ, thời gian trôi qua đồng nghĩa với việc tế bào não mất đi. Khi nhận thấy người xung quanh có các biểu hiện trên, việc cần làm ngay là gọi cấp cứu 115. Hãy nhớ quy tắc FAST: Face (liệt mặt), Arm (yếu liệt tay chân), Speech (rối loạn ngôn ngữ), Time (ghi nhớ thời điểm và khẩn trương đến bệnh viện). Kết hợp sự quan sát tinh tế của Đông y bảo giám cùng chẩn đoán chính xác của y học hiện đại sẽ giúp chúng ta xử trí kịp thời trong các tình huống nguy cấp.
