Y học hiện đại nhìn nhận 'bệnh Parkinson' là bệnh thoái hóa não tiến triển mạn tính xảy ra do các tế bào thần kinh dopaminergic ở một vùng cụ thể của não bộ, chính là 'chất đen' thuộc não giữa, dần tiêu biến. Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng giúp điều hòa cử động nhịp nhàng và chính xác, khi lượng chất này thiếu hụt, nhiều biểu hiện rối loạn chức năng vận động sẽ xuất hiện.
Bốn triệu chứng vận động điển hình của bệnh Parkinson gồm có: Thứ nhất, 'vận động chậm (Bradykinesia)', hiện tượng cử động chậm chạp và biên độ thao tác bị thu nhỏ. Người bệnh nhận thấy các động tác thường nhật như sải bước hay cài cúc áo bị chậm lại rõ rệt. Thứ hai, 'cứng cơ (Rigidity)', triệu chứng gây cảm giác cơ bắp căng cứng, khi cử động tay chân có thể cảm nhận lực cản ngắt quãng như khớp bánh răng. Thứ ba, 'run (Tremor)', dạng rung giật nhịp nhàng xuất hiện chủ yếu ở bàn tay hoặc bàn chân lúc nghỉ ngơi, có thể tạm lắng xuống khi căng thẳng hoặc khi vận động. Cuối cùng, 'tính mất ổn định tư thế (Postural Instability)', biểu hiện khó giữ thăng bằng cơ thể khiến người bệnh dễ vấp ngã.
Lời nói ngập ngừng hay 'rối loạn vận ngôn (Dysarthria)' cũng là triệu chứng quan trọng của bệnh Parkinson. Do thiếu hụt dopamine, hoạt động của cơ mặt, lưỡi và cơ hầu thanh quản phụ trách phát âm bị chậm chạp, dẫn đến giọng nói nhỏ (giảm âm lượng giọng), ngữ điệu đều đều (đơn điệu), phát âm không rõ tiếng (phát âm không rõ nét). Tốc độ nói trở nên dồn dập hoặc hiện tượng chảy nước dãi (tăng tiết nước bọt) cũng thường đi kèm. Rối loạn ngôn ngữ này gây trở ngại lớn cho giao tiếp, thu hẹp sinh hoạt xã hội và dễ dẫn đến tâm trạng trầm cảm.
Bệnh Parkinson không chỉ dừng lại ở các triệu chứng vận động mà còn tiến triển cùng nhiều triệu chứng phi vận động như mất khứu giác, táo bón, rối loạn hành vi giấc ngủ REM, trầm cảm, lo âu, suy giảm nhận thức. Những triệu chứng phi vận động này thường khởi phát sớm hơn triệu chứng vận động rất nhiều, cung cấp manh mối quý giá cho việc chẩn đoán ban đầu. Khác với bệnh Alzheimer, bệnh Parkinson chủ yếu bộc lộ triệu chứng vận động trước, còn suy giảm nhận thức thường xuất hiện ở giai đoạn muộn, đây là cơ sở giúp phân biệt hai bệnh lý này. Trong mô não, sự lắng đọng protein bất thường mang tên 'thể Lewy (Lewy body)' là đặc điểm giải phẫu điển hình, liên quan mật thiết đến tiến trình của bệnh. Việc thăm khám chính xác từ sớm để bắt đầu can thiệp và kiểm soát đúng cách đóng vai trò then chốt nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
