Thưa quý vị, tình trạng khát nước và chứng khô miệng không thuyên giảm dù đã uống nước thực sự gây cản trở cuộc sống hằng ngày. Vượt qua triệu chứng đơn thuần là khát nước, lưỡi còn bị đau rát, ăn không cảm nhận trọn vẹn mùi vị, thậm chí mùi hôi miệng còn gây bận tâm và ảnh hưởng đến giao tiếp xã hội. Khi tôi trao đổi với các bệnh nhân tại phòng khám, rất nhiều người than phiền về sự khó chịu này và hỏi: “Bác sĩ ơi, tôi thấy mình đâu có bệnh gì đặc biệt… Liệu có phải do thuốc tôi đang uống không?”. Vâng, đúng vậy. Trong y học hiện đại, chứng khô miệng do dùng một số loại thuốc nhất định được ghi nhận tương đối phổ biến. Trên thực tế, có hơn 400 loại thuốc được biết là có thể gây ra chứng khô miệng.
Vậy những loại thuốc nào làm mất đi độ ẩm trong khoang miệng chúng ta? Điển hình nhất chính là các loại thuốc có tác dụng kháng cholinergic. Tuyến nước bọt trong cơ thể tiết ra nước bọt nhờ kích thích của chất dẫn truyền thần kinh mang tên acetylcholine, nhưng các thuốc có tác dụng kháng cholinergic sẽ ngăn chặn thụ thể acetylcholine, từ đó làm ức chế chức năng của tuyến nước bọt. Điều này tương tự việc khóa van vòi nước, làm giảm lượng nước bọt tiết ra. Thuốc kháng histamine thế hệ thứ nhất thường dùng cho các triệu chứng dị ứng như diphenhydramine, cùng với thuốc chống trầm cảm ba vòng như amitriptyline hoặc một số thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin được kê đơn cho chứng trầm cảm hay lo âu đều tạo ra tác động này. Thuốc điều trị bệnh Parkinson, một số thuốc chống loạn thần, thuốc giãn cơ cũng có thể gây chứng khô miệng do tác dụng kháng cholinergic.
Một nguyên nhân quan trọng khác là thuốc lợi tiểu. Thuốc lợi tiểu được sử dụng cho nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, suy tim, có tác dụng thúc đẩy bài tiết nước và natri qua thận, làm giảm tổng lượng nước trong cơ thể. Do đó, lượng nước cung cấp đến tuyến nước bọt cũng giảm theo, dẫn đến chứng khô miệng. Trong nhóm thuốc hạ huyết áp, thuốc chẹn beta hoặc thuốc ức chế ACE đôi khi cũng có thể gây khô miệng. Ngoài ra, một số thuốc chống ung thư, thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc ức chế cảm giác thèm ăn đều có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến chức năng tuyến nước bọt và gây khô miệng.
Khô miệng do thuốc không chỉ dừng lại ở sự khó chịu thông thường mà còn có thể tác động nghiêm trọng đến sức khỏe khoang miệng. Nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc làm sạch khoang miệng, loại bỏ cặn thức ăn và cung cấp các khoáng chất như fluor, canxi giúp bảo vệ răng. Khi thiếu nước bọt, tỷ lệ sâu răng sẽ tăng vọt, nướu răng dễ bị viêm hoặc dễ mắc các bệnh nhiễm trùng như nhiễm nấm Candida miệng, đồng thời việc nuốt thức ăn hay trò chuyện cũng gặp khó khăn, làm suy giảm rõ rệt chất lượng cuộc sống. Nếu nghi ngờ nguyên nhân bắt nguồn từ thuốc đang sử dụng, bạn tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc mà hãy trao đổi với bác sĩ, dược sĩ điều trị hoặc chuyên gia y tế để cùng tìm hướng điều chỉnh thuốc hay biện pháp làm giảm triệu chứng.
