Khái niệm ‘cạn kiệt tân dịch’ và ‘hỏa nhiệt’ trong Đông y bảo giám tương đồng một cách đáng kinh ngạc với các triệu chứng ban đầu của ‘bệnh đái tháo đường’ được y học hiện đại giải thích. Đặc biệt ở bệnh đái tháo đường type 2 phổ biến nhất, bệnh bắt đầu khi quá trình điều hòa đường huyết của cơ thể gặp trục trặc.
Khi chúng ta ăn, thức ăn được phân giải thành glucose và vận chuyển qua máu đến các tế bào trên khắp cơ thể, trong đó hormone ‘insulin’ do tụy tiết ra đóng vai trò như chiếc chìa khóa đưa glucose vào bên trong tế bào. Tuy nhiên, khi chức năng của insulin gặp bất thường, glucose trong máu không thể đi vào tế bào mà tiếp tục tích tụ lại, dẫn đến tình trạng ‘tăng đường huyết’. Tình trạng này giống như sự tắc nghẽn giao thông khi glucose tràn ngập trong mạch máu.
Khi nồng độ glucose trong máu quá cao, cơ thể sẽ rút nước từ các tế bào vào máu nhằm làm giảm nồng độ này. Trong quá trình đó, các tế bào rơi vào trạng thái ‘mất nước’ và cảm nhận cơn khát dữ dội, đây chính là nguyên nhân dẫn đến chứng ‘đa ẩm’, tức là việc liên tục thèm uống nước. Dù có uống bao nhiêu đi nữa, các tế bào vẫn ở trong tình trạng khát nước.
Đồng thời, thận phải hoạt động tích cực để lọc lượng glucose dư thừa trong máu. Tuy nhiên, nếu lượng glucose quá lớn, thận không thể tái hấp thu toàn bộ và sẽ bài tiết glucose qua nước tiểu. Lúc này, glucose sẽ kéo theo một lượng nước lớn ra ngoài, gây nên hiện tượng ‘đa niệu’ khiến lượng nước tiểu tăng vọt. Đi vệ sinh quá thường xuyên cùng lượng nước tiểu nhiều thường khiến người bệnh trằn trọc mất ngủ ban đêm.
Cơn khát kéo dài và việc tiểu nhiều lần như vậy sẽ phá vỡ sự cân bằng nước trong cơ thể, xa hơn nữa có thể dẫn đến mất cân bằng điện giải. Ngoài ra, do tế bào không thể sử dụng glucose làm nguồn năng lượng một cách bình thường, chứng ‘đa thực’ cùng cảm giác mệt mỏi, thiếu sức sống dù ăn bao nhiêu cũng thường xuất hiện đồng thời. Đây chính là điểm tương đồng giữa hiện tượng ‘hao tổn tân dịch’ và ‘hỏa nhiệt’ trong Đông y bảo giám với ‘mất nước tế bào’, ‘viêm mạn tính và mất cân bằng chuyển hóa’ của y học hiện đại. Dù các triệu chứng ban đầu của bệnh đái tháo đường có thể rất mờ nhạt, nhưng về lâu dài bệnh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng trên toàn thân như mạch máu, thần kinh, thận, mắt, do đó tuyệt đối không được xem nhẹ. Việc lắng nghe những tín hiệu nhỏ của cơ thể và kiểm tra sức khỏe để phát hiện cũng như quản lý sớm là điều quan trọng hơn cả.
