Chúng ta hãy cùng nhìn nhận hiện tượng này dưới góc độ khoa học của cơ thể. Khái niệm tân dịch trong Đông y bảo giám tương đồng với góc nhìn của y học hiện đại về dịch cơ thể, bao gồm huyết tương trong máu, dịch kẽ giữa các tế bào, bạch huyết và dịch nội bào. Lượng dịch này là điều kiện căn bản của sự sống, chịu trách nhiệm chuyên chở chất dinh dưỡng cùng oxy, dọn dẹp cặn bã, đồng thời tham gia điều hòa thân nhiệt và củng cố miễn dịch. Cơ quan chỉ huy tinh tế giúp cân bằng toàn bộ lượng dịch ấy chính là thận. Vượt lên nhiệm vụ tạo nước tiểu thông thường, thận vừa là hệ thống lọc nước vừa là xưởng hóa chất của cơ thể. Mỗi ngày, thận xử lý khoảng 180 lít máu để tái hấp thu các chất cần thiết, lọc bỏ chất thải và lượng nước dư thừa qua đường tiểu.
Điều gì sẽ xảy ra khi thận suy giảm chức năng? Đầu tiên là tình trạng mất cân bằng nước và điện giải. Khả năng cô đặc nước tiểu của thận suy giảm khiến lượng nước trong cơ thể bị thất thoát quá mức. Điều này tạo nên vòng luẩn quẩn: uống nhiều nước, nhanh đi tiểu rồi lại thấy khát. Hiện tượng này xuất hiện khi chức năng điều hòa hormone chống bài niệu (ADH) gặp trục trặc, làm cơ thể không thể giữ nước hiệu quả. Song song với đó, sự mất cân bằng giữa các chất điện giải thiết yếu như natri, kali, canxi có thể kéo theo tình trạng suy yếu cơ bắp hoặc rối loạn nhịp tim.
Thận còn giữ vai trò trọng yếu trong việc ổn định huyết áp. Nhờ hệ renin-angiotensin-aldosterone, thận giữ cho huyết áp duy trì ở mức cân bằng, nhưng khi chức năng thận suy yếu, cơ chế kiểm soát này mất đi và dễ dẫn đến tăng huyết áp. Khi khả năng đào thải chất cặn bã kém đi, độc tố urê huyết tích tụ trong cơ thể sẽ gây mệt mỏi toàn thân, chán ăn, buồn nôn, trường hợp nặng còn gây ảnh hưởng tới chức năng não bộ.
Tình trạng mệt mỏi mạn tính cũng bắt nguồn từ việc thận giảm tiết erythropoietin, loại hormone thúc đẩy sinh hồng cầu, dẫn đến thiếu máu. Hiện tượng tích nước hay phù nề xảy ra khi thận không còn đào thải tốt lượng muối và nước dư thừa, khiến chúng đọng lại trong cơ thể, hay gặp nhất ở cẳng chân, mắt cá hoặc quanh vùng mắt. Suy giảm chức năng thận không dừng lại ở sự xáo trộn lượng nước, mà còn tác động dây chuyền tới huyết áp, quá trình tạo máu, xương khớp và chuyển hóa toàn thân. Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng rất khó nhận biết do tính chất mơ hồ, nhưng nếu chủ quan, bệnh có thể tiến triển thành bệnh thận mạn tính và dẫn đến tình huống nguy hiểm phải điều trị bằng lọc máu hoặc ghép thận. Hãy chú ý lắng nghe từng chuyển biến nhỏ của cơ thể.
