Soi chiếu khái niệm 'đàm ẩm' của Đông y bảo giám dưới lăng kính y học hiện đại, ta thấy đây là góc nhìn sâu sắc bao hàm nhiều trạng thái mất cân bằng sinh lý bên trong cơ thể, vượt xa định nghĩa về một chất dịch nhầy dính thông thường. Khi tiếng kêu trong tai (ù tai) song hành cùng cảm giác chao đảo (chóng mặt), y học hiện đại thường hướng sự chú ý đến các bệnh lý ở tai trong (inner ear), điển hình là tích nước nội dịch (endolymphatic hydrops) trong bệnh Meniere. Sâu bên trong tai có ốc tai và cơ quan tiền đình điều hòa thính lực lẫn thăng bằng; khu vực này duy trì sự cân bằng dịch thể cực kỳ tinh vi, cụ thể là áp suất thẩm thấu giữa nội dịch tai trong và ngoại bạch huyết trong một khoang kín hoàn toàn.
Thế nhưng, khi áp lực tâm lý, mệt mỏi kéo dài, bệnh tự miễn, phản ứng dị ứng hay rối loạn tuần hoàn máu làm sai lệch quá trình sản sinh và tái hấp thu nội dịch, lượng dịch này sẽ ứ đọng quá mức rồi căng phồng lên như một túi nước. Áp lực tai trong tăng cao sẽ chèn ép các tế bào cảm giác và cấu trúc thần kinh lân cận, gây rối loạn chức năng và bộc lộ thành 'cảm giác đầy tai', 'ù tai lùng bùng' cùng những cơn 'chóng mặt quay cuồng'. Trạng thái này tương ứng với cách lý giải về 'đàm ẩm' của Đông y bảo giám khi thủy dịch ứ trệ tại tai trong.
Mặt khác, 'đàm ẩm' không chỉ đơn thuần là ứ dịch, mà còn gắn liền mật thiết với trạng thái 'viêm mạn tính mức độ thấp' do sự lắng đọng của các chất tiền viêm và chất thải chuyển hóa. Lối sống hiện đại với chế độ ăn nhiều đường, mỡ, đồ chế biến sẵn, kết hợp thiếu vận động, thiếu ngủ và căng thẳng mạn tính khiến độc tố gây viêm dễ dàng tích tụ. Tình trạng viêm này làm tổn thương tế bào nội mô mạch máu và làm tăng độ nhớt của máu, dẫn đến rối loạn vi tuần hoàn. Đáng lưu ý, mạng lưới mạch máu và dây thần kinh mỏng manh ở tai trong rất nhạy cảm với các biến động tuần hoàn nhỏ nhất. Khi máu huyết kém lưu thông, lượng oxy và dưỡng chất tưới cho dây thần kinh thính giác và dây thần kinh tiền đình sẽ sụt giảm, rác thải chuyển hóa bị ứ lại, khiến tế bào thần kinh thương tổn hoặc bị kích thích quá mức, làm tăng nặng mức độ ù tai và chóng mặt.
Chưa dừng lại ở đó, căng thẳng kéo dài còn kéo theo mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ. Thần kinh giao cảm hưng phấn thái quá sẽ gây co thắt mạch, làm suy giảm hơn nữa lưu lượng máu tới tai trong và tạo thành một vòng xoắn bệnh lý luẩn quẩn. Sự rối loạn corticosteroid cũng làm gián đoạn chuyển hóa nước cùng phản ứng viêm, tạo nên các biểu hiện tương tự 'đàm ẩm'. Chung quy lại, 'đàm ẩm' chính là hình ảnh ẩn dụ cho tình trạng suy giảm thể trạng toàn diện, nơi các yếu tố như rối loạn chuyển hóa thủy dịch tai trong, rối loạn vi tuần hoàn, viêm mạn tính và rối loạn thần kinh thực vật cùng đan xen tạo nên các triệu chứng ở tai. Ù tai và chóng mặt vì thế là lời nhắc nhở rõ ràng rằng chúng ta cần nhìn lại và chăm sóc sức khỏe tổng thể của chính mình.
