Khi nhìn nhận khái niệm 'đàm ẩm' của Đông y bảo giám dưới góc độ y học hiện đại, chúng ta có thể nhận thấy những điểm rất tương đồng với khó tiêu chức năng. Khó tiêu chức năng là tình trạng xuất hiện mạn tính các triệu chứng như đầy bụng, đau thượng vị, no sớm, buồn nôn mà không có bệnh thực thể đặc biệt nào như loét hay viêm. Bệnh nhân đi khám và làm nội soi dạ dày được kết luận là bình thường, nhưng bản thân vẫn liên tục cảm thấy khó chịu. Chắc hẳn bạn đã cảm thấy vô cùng bế tắc.
Vậy rốt cuộc tại sao các triệu chứng này lại xuất hiện? Có nhiều nguyên nhân phức tạp, nhưng một trong những yếu tố cốt lõi nhất chính là giảm nhu động đường tiêu hóa. Dạ dày của chúng ta khi tiếp nhận thức ăn cần phải đưa thức ăn xuống dưới thông qua các đợt nhu động nhịp nhàng, nhưng khi chức năng vận động này suy giảm, thời gian thức ăn lưu lại trong dạ dày sẽ kéo dài. Điều này hoàn toàn trùng khớp với lời giải thích về đàm ẩm khi tỳ vị không thể vận chuyển và chuyển hóa thủy cốc. Do dạ dày không được làm rỗng đúng lúc, cảm giác đầy trướng, tích hơi và những cơn ợ hơi liên tục trào lên sẽ xuất hiện.
Bên cạnh đó, mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ cũng là một nguyên nhân quan trọng. Căng thẳng, làm việc quá sức, thói quen sinh hoạt thất thường sẽ phá vỡ sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ gồm thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm. Khi thần kinh phó giao cảm đảm nhận việc tiêu hóa không thể phát huy chức năng và thần kinh giao cảm duy trì trạng thái căng thẳng chiếm ưu thế, nhu động dạ dày ruột sẽ bị ức chế và lượng dịch tiêu hóa tiết ra giảm đi, khiến triệu chứng khó tiêu có thể trở nên trầm trọng hơn. Điểm này có sự tương đồng sâu sắc với việc Đông y bảo giám nhấn mạnh tác động của căng thẳng lên tỳ vị.
Gần đây, các nghiên cứu về trục ruột-não cũng đang diễn ra rất sôi nổi. Đường ruột và não bộ của chúng ta có mối liên kết mật thiết, khi não bị căng thẳng sẽ tác động trực tiếp đến ruột, và ngược lại, môi trường đường ruột xấu đi cũng sẽ ảnh hưởng đến chức năng não bộ. Sự tương tác qua lại này làm giảm nhu động đường tiêu hóa và tăng độ nhạy cảm, từ đó làm trầm trọng thêm các triệu chứng khó tiêu chức năng. Ngoài ra, phản ứng viêm vi thể ở niêm mạc dạ dày, nhiễm vi khuẩn Helicobacter, mất cân bằng vi sinh vật đường ruột cũng có thể góp phần dẫn đến các triệu chứng khó tiêu mạn tính tương tự như đàm ẩm.
Kết luận lại, y học hiện đại coi chứng khó tiêu mạn tính không đơn giản chỉ là vấn đề của riêng dạ dày, mà là kết quả của sự mất cân bằng mang tính toàn thân do nhiều yếu tố như nhu động đường tiêu hóa, hệ thần kinh tự chủ, trục ruột-não, môi trường vi sinh vật phối hợp tác động tạo nên. Giống như việc đàm ẩm trong Đông y bảo giám không đơn thuần chỉ là dịch thể ứ đọng mà mang ý nghĩa suy giảm chức năng tuần hoàn tổng thể của cơ thể, y học hiện đại cũng đang nỗ lực thấu hiểu cơ thể một cách toàn diện. Vì vậy, các bạn đừng chỉ liên tục uống thuốc dạ dày mỗi khi bụng khó chịu, mà việc nỗ lực lấy lại sự cân bằng tổng thể cho cơ thể mới là điều cần thiết.
