Đến đây, có lẽ bạn đã hiểu rõ hơn rằng đàm ẩm trong Đông y bảo giám không chỉ đơn thuần là chất thải vật lý như đờm dãi. Dưới lăng kính của y học hiện đại, đàm ẩm là một khái niệm bao hàm nhằm giải thích cho tình trạng mất cân bằng chuyển hóa nước, phản ứng viêm mạn tính, cùng với rối loạn hệ thần kinh và hệ nội tiết do chúng gây ra trong cơ thể chúng ta. Đặc biệt là khi gắn liền với các rối loạn giấc ngủ, điều này lại càng rõ nét.
Hệ thống điều hòa giấc ngủ của cơ thể chúng ta vô cùng phức tạp và tinh vi. Chu kỳ thức-ngủ được điều chỉnh bởi hormone melatonin, các chất dẫn truyền thần kinh giúp thư giãn tâm trí như serotonin và GABA, cùng với cortisol kiểm soát phản ứng căng thẳng và vô số yếu tố vận hành một cách nhịp nhàng. Thế nhưng, việc đàm ẩm tích tụ trong cơ thể cũng giống như việc xuất hiện dị vật làm cản trở hệ thống tinh xảo này.
Ví dụ, tình trạng viêm mạn tính sẽ kích hoạt trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (HPA axis) của não bộ, làm tăng tiết hormone căng thẳng cortisol. Khi nồng độ cortisol vào ban đêm tăng cao, quá trình tiết melatonin sẽ bị ức chế, khiến bạn khó đi vào giấc ngủ và làm cản trở giấc ngủ sâu. Cảm giác dính trệ, nặng nề do đàm ẩm tạo ra có thể được hiểu là những phản ứng viêm vi thể và sự tích tụ chất thải chuyển hóa khắp nơi trong cơ thể. Những chất gây viêm này có thể vượt qua hàng rào máu não (BBB) làm suy giảm chức năng não, đồng thời phá vỡ sự cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh, dẫn đến cảm giác lo âu và trầm cảm. Cảm giác tức ngực cũng có thể bắt nguồn từ mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ, đặc biệt là tăng trương lực giao cảm và ức chế thần kinh phó giao cảm.
Ngoài ra, đàm ẩm còn có mối liên hệ mật thiết với cơ quan tiêu hóa. Sự mất cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột như hội chứng rò rỉ ruột có thể sinh ra độc tố cùng các chất gây viêm rồi lan tỏa khắp cơ thể, từ đó tác động xấu ngược trở lại vùng não bộ điều hòa giấc ngủ. Ruột được mệnh danh là bộ não thứ hai, đóng vai trò cốt lõi trong việc sản sinh serotonin; khi sức khỏe đường ruột suy giảm, lượng serotonin tiết ra sẽ giảm đi, dẫn đến suy giảm chất lượng giấc ngủ và phát sinh rối loạn khí sắc.
Triệu chứng mơ nhiều cũng xuất hiện khi hoạt động của não bộ bị kích hoạt quá mức hoặc giai đoạn giấc ngủ REM trở nên bất ổn. Tình trạng viêm vi thể ở não hay sự quá hưng phấn của hệ thần kinh do đàm ẩm gây ra khiến não không thể nghỉ ngơi đầy đủ mà phải hoạt động liên tục suốt đêm, trở thành nguyên nhân khiến bạn thường xuyên gặp phải những giấc mơ sống động và mệt mỏi. Suy cho cùng, có thể nói rằng đàm ẩm trong Đông y bảo giám là một khái niệm sâu sắc, bao hàm nhiều khía cạnh khác nhau của chứng rối loạn giấc ngủ xuất hiện do sự kết hợp của viêm mạn tính, mất cân bằng trục ruột-não, mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ và mất cân bằng nội tiết tố mà y học hiện đại vẫn thường nhắc đến.
Từ khóa bệnh liên quan
