Mỗi đợt chuyển mùa lại ốm yếu? Sức khỏe phế của bạn đang gặp nguy hại

Cách Đông y bảo giám ví phế như ‘thủ lĩnh phòng thủ’ chuẩn xác đến ngạc nhiên dưới góc nhìn y học hiện đại. Vượt ra khỏi vai trò của một cơ quan hô hấp thuần túy, phế là bộ phận cốt lõi liên kết phức tạp với hệ thống miễn dịch, hệ thần kinh và cả sức khỏe đường ruột. Tình trạng cảm lạnh thường xuyên, viêm mũi dị ứng hay hen suyễn có thể chính là tín hiệu mất cân bằng miễn dịch do phế phát ra. Trước hết, phế là tuyến phòng ngự đầu tiên của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Niêm mạc mũi và niêm mạc phế quản có lớp lông rung cùng chất nhầy, đảm nhiệm chức năng giữ lại và đào thải các dị vật như virus, vi khuẩn, dị nguyên. Sâu bên trong phế, nhiều tế bào miễn dịch như đại thực bào và tế bào lympho luôn túc trực nhằm giám sát, loại bỏ tác nhân xâm nhập. Khi phản ứng viêm mạn tính hoặc căng thẳng làm suy giảm chức năng niêm mạc phế và ức chế hoạt tính của tế bào miễn dịch, cơ thể sẽ dễ phản ứng quá mẫn trước các kích thích nhỏ hoặc trở nên dễ nhiễm trùng. Viêm mũi dị ứng hay hen suyễn là ví dụ điển hình cho phản ứng quá mẫn miễn dịch này, xảy ra khi hệ thống miễn dịch tại phế và niêm mạc đường thở phản ứng mạnh bất thường trước một dị nguyên cụ thể, gây viêm và co thắt phế quản. Xa hơn nữa, phế có mối liên hệ mật thiết với hệ thần kinh tự chủ. Trong đó, dây thần kinh phế vị giữ vai trò chi phối chức năng của phế, đồng thời điều hòa các hoạt động sinh lý toàn thân như nhịp tim, tiêu hóa và đáp ứng miễn dịch. Tình trạng âu lo, áp lực hay lối sống thất thường sẽ phá vỡ cân bằng hệ thần kinh tự chủ, làm suy yếu chức năng phế và khuếch đại phản ứng viêm. Điều này dẫn đến vòng luẩn quẩn khiến các triệu chứng hô hấp trầm trọng thêm và kéo sức đề kháng đi xuống. Gần đây, giới nghiên cứu đặc biệt lưu tâm đến khái niệm ‘trục ruột-phổi’. Hệ vi sinh vật đường ruột có tác động trực tiếp đến chức năng miễn dịch của phế. Một đường ruột khỏe mạnh sẽ rèn luyện các tế bào miễn dịch và tiết các hoạt chất bảo vệ nhằm nâng đỡ chức năng của phế; ngược lại, khi ruột suy yếu, phản ứng viêm ở phế dễ bùng phát và làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Rốt cuộc, sức khỏe của phế không bó hẹp trong phạm vi cơ quan hô hấp, mà là thước đo thể trạng gắn kết chặt chẽ với toàn bộ hệ thống miễn dịch. Những đợt trở bệnh dai dẳng mỗi khi giao mùa chính là lời nhắc nhở từ cơ thể để bạn quan tâm đúng mực đến sự cân bằng miễn dịch toàn thân, bắt đầu từ tạng phế.