Câu chuyện trong Đông y bảo giám vừa ấm áp lại vừa khiến chúng ta phải gật gù tâm đắc. Bây giờ, hãy cùng nhìn sâu hơn vào trí tuệ cổ xưa này dưới lăng kính của khoa học hiện đại. Những năm gần đây, giới y học đang tích cực nghiên cứu các khái niệm trục ruột da (Gut-Skin Axis) và trục ruột-phổi (Gut-Lung Axis). Mối liên hệ giữa phế và đại tràng mà tổ tiên chúng ta đã biết từ hàng ngàn năm trước nay đang được khoa học hiện đại làm sáng tỏ thông qua thế giới vi sinh vật mang tên hệ vi sinh vật (Microbiome).
Bên trong đường ruột của chúng ta có vô số vi sinh vật sinh sống, hệ sinh thái do chúng tạo nên được gọi là hệ vi sinh vật đường ruột hay hệ vi sinh vật. Các vi sinh vật này quyết định hơn 70% khả năng miễn dịch của cơ thể, tạo ra các chất dẫn truyền thần kinh, không chỉ ảnh hưởng đến tiêu hóa mà còn tác động to lớn đến sức khỏe làn da, thậm chí cả sức khỏe của phổi.
Khi sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột bị phá vỡ, tức là xuất hiện hiện tượng như hội chứng rò rỉ ruột (Leaky Gut Syndrome), chức năng của hàng rào ruột sẽ suy yếu, tạo điều kiện cho các chất có hại xâm nhập vào máu. Các độc tố lọt vào này gây ra phản ứng viêm toàn thân, và khi phản ứng viêm này biểu hiện trên da, nó có thể dẫn đến các vấn đề như vảy nến, cơ địa dị ứng, mụn trứng cá và tình trạng khô da mạn tính. Chắc hẳn nhiều người sẽ đồng cảm với trải nghiệm rằng khi ruột không khỏe mạnh thì làn da cũng trở nên thô ráp và mất đi độ đàn hồi.
Ngoài ra, ruột và phổi cũng có mối liên kết vô cùng chặt chẽ về mặt miễn dịch học. Các báo cáo cho thấy khi sức khỏe đường ruột kém, phản ứng viêm toàn thân có thể ảnh hưởng đến cả phổi, gây ra tình trạng tăng phản ứng phế quản hoặc ho húng hắng mạn tính. Vì phổi là cơ quan tiếp xúc trực tiếp với không khí bên ngoài nên miễn dịch hệ hô hấp vô cùng quan trọng. Thế nhưng phần lớn khả năng miễn dịch này lại phụ thuộc vào sức khỏe đường ruột, điều đó thật đáng ngạc nhiên. Chỉ khi ruột êm dịu thì phổi mới có thể hít thở dễ dàng.
Thêm vào đó, táo bón mạn tính tạo ra vòng xoắn luẩn quẩn khiến vi khuẩn có hại trong ruột tăng sinh và độc tố tích tụ. Những độc tố này làm tổn thương niêm mạc ruột, lan rộng ra toàn thân, làm trầm trọng thêm các vấn đề về da và có thể gây gánh nặng cho phổi. Đây chính là lý do vì sao táo bón không chỉ đơn thuần là vấn đề của cơ quan tiêu hóa mà có thể được xem là tín hiệu cảnh báo sức khỏe toàn thân. Y học hiện đại đang làm sáng tỏ cơ chế phức tạp, trong đó thói quen sinh hoạt của con người hiện đại như căng thẳng, ăn uống thất thường, chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn làm phá vỡ sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột, từ đó dẫn đến khô da, táo bón và ho húng hắng. Lời dạy trong Đông y bảo giám nhờ đó càng được thấu hiểu rõ ràng hơn qua ngôn ngữ khoa học hiện đại.
