Vậy thì y học hiện đại giải thích vị nhiệt và khí nghịch trong Đông y bảo giám như thế nào? Khi nhìn vào cơ chế phát sinh của bệnh viêm thực quản trào ngược mà chúng ta thường gặp, một lần nữa ta lại nhận ra trí tuệ sâu sắc của y học cổ điển. Vị nhiệt trong y học hiện đại có thể hiểu là tình trạng tăng tiết axit dạ dày hoặc viêm niêm mạc dạ dày. Thức ăn cay, mặn, dầu mỡ, caffeine, rượu bia, hút thuốc lá có thể kích thích tiết axit dạ dày và trực tiếp kích ứng niêm mạc dạ dày, khiến dạ dày trở nên nóng. Đặc biệt, căng thẳng ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ, làm tăng tiết axit dạ dày và là nguyên nhân chính làm suy giảm chức năng tiêu hóa. Não bộ và dạ dày của chúng ta được kết nối chặt chẽ bằng mạng thần kinh gọi là trục não ruột, vì vậy khi bị căng thẳng, não sẽ tác động trực tiếp đến dạ dày và có thể tạo nên trạng thái dạ dày bốc cháy. Nhiễm Helicobacter pylori cũng là yếu tố gây viêm mạn tính ở niêm mạc dạ dày, làm trầm trọng thêm tình trạng vị nhiệt.
Khí nghịch có thể được giải thích bằng sự rối loạn chức năng của cơ thắt thực quản dưới nối giữa thực quản và dạ dày. Bình thường, cơ vòng này đóng lại và chỉ mở ra chốc lát khi thức ăn đi qua, đóng vai trò như người gác cổng ngăn dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Tuy nhiên, một số loại thực phẩm như sô-cô-la, bạc hà cay, thức ăn nhiều chất béo hoặc rượu bia, caffeine làm cơ vòng này giãn lỏng. Ngoài ra, khi áp lực bên trong dạ dày tăng cao do ăn quá nhiều, dạ dày bị chèn ép do béo phì bụng, hoặc có bất thường về cấu trúc như thoát vị khe thực quản, người gác cổng này không thể hoạt động bình thường khiến thức ăn trong dạ dày trào ngược lên thực quản. Axit dạ dày và các enzyme tiêu hóa trào ngược lên kích thích niêm mạc thực quản non nớt, gây viêm và biểu hiện thành các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, tức ngực. Trường hợp nặng, niêm mạc thực quản có nguy cơ biến đổi tiến triển thành biến chứng nguy hiểm như thực quản Barrett, nên đây là tín hiệu không thể xem nhẹ. Mùi hôi miệng khó chịu chủ yếu cũng do mùi của dịch dạ dày trào ngược hoặc khí thối rữa do thức ăn ứ trệ trong dạ dày bốc ngược lên theo thực quản. Rốt cuộc, vị nhiệt và khí nghịch trong Đông y bảo giám chính là cái nhìn sâu sắc đáng kinh ngạc, thấu suốt hiện tượng trào ngược axit dạ dày cùng tình trạng viêm đi kèm và rối loạn chức năng cơ thắt thực quản dưới mà y học hiện đại ngày nay mô tả.
