Tương tự như cách Đông y bảo giám nói về mối liên hệ khăng khít giữa can và tỳ vị, y học hiện đại giải thích sự tương tác kỳ diệu này qua khái niệm trục ruột não. Não bộ và ruột không chỉ dừng lại ở vai trò cơ quan suy nghĩ và cơ quan tiêu hóa, mà còn không ngừng trò chuyện và tác động qua lại lẫn nhau như những người bạn.
Kênh liên lạc cốt lõi của cuộc đối thoại này chính là dây thần kinh phế vị. Dây thần kinh phế vị giống như đường cao tốc kết nối trực tiếp não và ruột, tín hiệu căng thẳng từ não truyền nhanh chóng xuống ruột, và thông tin về tình trạng của ruột cũng được báo cáo lên não theo thời gian thực. Khi chúng ta chịu áp lực, não bộ sẽ tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol. Những hormone này theo dây thần kinh phế vị truyền đến ruột, có thể làm co thắt hoặc giãn cơ trơn vốn điều hòa nhu động ruột, từ đó cản trở chức năng tiêu hóa.
Ngoài ra, căng thẳng có thể làm tăng tính thấm niêm mạc ruột, dẫn đến hội chứng rò rỉ ruột. Khi thành ruột trở nên lỏng lẻo, các chất độc hại vốn không được phép lọt qua sẽ xâm nhập vào máu gây viêm nhiễm, điều này lại kích thích hệ thần kinh ruột tạo thành vòng luẩn quẩn làm trầm trọng thêm các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích. Đặc biệt, hơn 90% serotonin, vốn được gọi là hormone hạnh phúc, được sản xuất tại ruột. Căng thẳng cũng tác động đến quá trình sản xuất và tiết serotonin này, có thể gây ra đồng thời cả sự thay đổi tâm trạng lẫn các triệu chứng đường ruột.
Thêm vào đó, trong ruột còn có hệ vi sinh vật đường ruột, nơi vô số vi sinh vật đang sinh sống. Những vi sinh vật này can thiệp sâu sắc không chỉ vào việc tiêu hóa mà còn cả khả năng miễn dịch, thậm chí là cảm xúc của chúng ta. Căng thẳng phá vỡ sự cân bằng của lợi khuẩn đường ruột và làm tăng sinh vi khuẩn có hại, gây tổn hại cho sức khỏe đường ruột, điều này ngay lập tức truyền tín hiệu lên não và có thể làm khuếch đại cảm giác lo âu hoặc trầm cảm.
Suy cho cùng, tác động của căng thẳng lên ruột là sự đan xen của những phản ứng sinh lý phức tạp mà không thể chỉ giải thích bằng từ thần kinh. Trí tuệ của Đông y bảo giám cho rằng khi chức năng sơ tiết của can sụp đổ thì tỳ vị sẽ chao đảo, điều này trùng khớp một cách đáng kinh ngạc với những phát hiện của y học hiện đại rằng não và ruột giao tiếp toàn diện từ hệ thần kinh, hệ nội tiết, hệ miễn dịch cho đến vi sinh vật để duy trì sự cân bằng của cơ thể. Bạn đã thấy việc không thờ ơ mà thấu hiểu sâu sắc và vỗ về những tín hiệu mà ruột gửi đến quan trọng đến nhường nào rồi chứ?
