Hai tạng phủ quan trọng trong cơ thể chúng ta, can và túi mật giống như đôi bạn thân không thể tách rời. Trong Đông y bảo giám, can được gọi là 'tướng quân chi quan', giữ vai trò chỉ huy tổng thể để khí huyết trong cơ thể lưu thông không bị tắc nghẽn, còn túi mật là 'trung chính chi quan', đưa ra những phán đoán chuẩn xác và chịu trách nhiệm lưu trữ cũng như bài tiết 'tinh dịch' do can tạo ra, tức là mật. Can và túi mật gắn kết chặt chẽ như vậy, nên một bên gặp bất ổn thì bên kia tất yếu cũng bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, căng thẳng thường gặp ở người hiện đại là yếu tố đầu tiên gây áp lực lên can. Khi bị căng thẳng, can khí bị dồn ứ và tắc nghẽn, khiến tuần hoàn khí không còn thông suốt, tựa như đường cao tốc gặp cảnh ùn tắc. Y học cổ truyền Hàn Quốc gọi tình trạng này là 'can khí uất kết'. Khi can khí uất kết, nhiều nơi trong cơ thể có thể phát sinh vấn đề, nhưng phổ biến nhất vẫn là cảm giác đau nhói, căng tức và khó chịu ở vùng mạn sườn.
Khi can khí uất trệ, người bạn đồng hành là túi mật cũng không tránh khỏi ảnh hưởng. Túi mật lưu trữ mật do can sản sinh và tiết ra vào thời điểm thích hợp để giúp tiêu hóa thức ăn, nhất là thức ăn nhiều dầu mỡ. Thế nhưng, khi can khí bị nghẽn, việc tiết mật không diễn ra thuận lợi, kéo theo các triệu chứng như khó tiêu, đầy bụng, buồn nôn. Tương tự như cảm giác nghẹn tức bụng vì hồi hộp trước một buổi thuyết trình quan trọng, căng thẳng đang trực tiếp làm rối loạn hệ tiêu hóa của chúng ta.
Đông y bảo giám ghi nhận rằng khi chức năng can đởm suy giảm, không chỉ cơ thể khó chịu mà tâm lý cũng có thể bị xáo trộn, chẳng hạn như trở nên thiếu quyết đoán hoặc dễ cáu gắt. Đó là vì can chủ về sự giận dữ, còn túi mật chịu trách nhiệm về tính quyết đoán. Vì vậy, nếu tình trạng đau mạn sườn hay khó tiêu lặp đi lặp lại, đừng vội xem đó là khó chịu thoáng qua, mà hãy coi đó là tín hiệu phát đi từ cơ thể và tâm trí để nhẹ nhàng chăm sóc lại chính mình. Can đởm có thư thái thì thân tâm mới thực sự an yên.
