Khái niệm 'can nhiệt' mà Đông y bảo giám đề cập có rất nhiều điểm tương đồng đến kinh ngạc với góc nhìn của y học hiện đại. Đặc biệt với những người hiện đại chịu nhiều căng thẳng và có thói quen ăn uống thất thường như ngày nay, can nhiệt rất dễ biểu hiện thành các triệu chứng đa dạng như gan nhiễm mỡ hay mỏi mắt. 👩🏻⚕️
Đầu tiên, chúng ta hãy thử liên kết 'cảm xúc dễ nổi nóng' với can nhiệt. Y học hiện đại cho rằng căng thẳng mạn tính kích hoạt quá mức 'hệ thần kinh giao cảm' của cơ thể chúng ta. Khi thần kinh giao cảm hưng phấn, sự tiết hormone căng thẳng cortisol tăng lên, điều này có thể gây ra phản ứng viêm toàn thân. Can cũng tham gia vào quá trình chuyển hóa hormone căng thẳng này, nên khi gánh nặng lên can gia tăng, nó sẽ khó lòng thực hiện đúng vai trò. Thêm vào đó, căng thẳng và viêm mạn tính còn ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột, phá vỡ sự cân bằng của trục ruột-gan, từ đó có thể tạo ra vòng luẩn quẩn làm trầm trọng thêm tình trạng viêm và áp lực lên can. Những quá trình này có thể được xem là cách giải thích hiện đại cho 'can khí uất kết' và 'can nhiệt' trong y học cổ truyền Hàn Quốc. 😡
Con đường dẫn đến 'gan nhiễm mỡ' cũng tương tự như vậy. Trong Đông y bảo giám, can nhiệt cản trở sự lưu thông của máu và tân dịch thông qua can khí uất kết, sự ứ trệ này tích tụ lại và có thể phát triển thành gan nhiễm mỡ. Y học hiện đại phân loại bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu vào nhóm 'bệnh do lối sống'. Việc tiêu thụ quá mức tinh bột, thực phẩm chế biến sẵn và thiếu vận động làm tăng tình trạng kháng insulin, khiến mỡ tích tụ trong can. Kháng insulin cùng tình trạng viêm mạn tính phát sinh từ đó làm gia tăng căng thẳng cho tế bào gan và thúc đẩy tích tụ mỡ. Nếu cộng thêm căng thẳng mạn tính, các hormone như cortisol càng kích thích tổng hợp chất béo, làm gan nhiễm mỡ trầm trọng hơn. Nói cách khác, trạng thái 'quá tải' của can do can nhiệt gây ra có mối liên hệ mật thiết với cơ chế phát sinh bệnh gan nhiễm mỡ mà y học hiện đại mô tả. 😥
Cuối cùng là triệu chứng 'mỏi mắt' và 'khô rát'. Đôi mắt của người hiện đại tiếp xúc quá mức với màn hình điện thoại thông minh và máy tính. Điều này làm cho màng nước mắt mất ổn định, giảm tần suất chớp mắt và dễ phát sinh 'hội chứng khô mắt'. Cùng với đó, căng thẳng mạn tính và viêm toàn thân làm trầm trọng thêm tình trạng viêm trên bề mặt mắt, cản trở tuần hoàn máu quanh mắt và gia tăng mỏi mắt. Hơn nữa, khi chức năng chuyển hóa chất dinh dưỡng và giải độc gắn liền mật thiết với chức năng can bị suy giảm, khả năng tận dụng các chất dinh dưỡng thiết yếu cho sức khỏe mắt như vitamin A và omega-3 cũng không thể tránh khỏi bị giảm sút. Nếu can không thể thực hiện tốt chức năng giải độc, độc tố tích tụ sẽ gây mệt mỏi toàn thân, điều này làm tăng độ mệt mỏi và độ nhạy cảm của cơ mắt, khiến mắt càng thêm khô rát và mờ mịt. 😮
Tóm lại, có thể nói khái niệm can nhiệt của Đông y bảo giám đã thể hiện một cái nhìn sâu sắc đáng kinh ngạc, giải thích một cách có hệ thống về căng thẳng mạn tính, viêm, rối loạn chuyển hóa của y học hiện đại, cùng những triệu chứng đa dạng phát sinh từ đó như gan nhiễm mỡ và hội chứng khô mắt. Mọi bộ phận trong cơ thể chúng ta đều có sự liên kết với nhau, vì vậy chăm sóc sức khỏe can chính là chìa khóa then chốt cho sức khỏe toàn thân.
