Sự kiệt sức của 'tâm' theo Đông y bảo giám, dưới góc nhìn y học hiện đại, có mối liên hệ mật thiết với các triệu chứng mệt mỏi phức hợp của não bộ, hệ thần kinh tự chủ và hệ thống hormone. Căng thẳng mạn tính cùng tình trạng quá tải tinh thần sẽ kích hoạt quá mức trục dưới đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, trung tâm phản ứng căng thẳng của não bộ, dẫn tới sự mất cân bằng các hormone căng thẳng như cortisol.
Thời gian đầu, cơ thể tìm cách chống lại căng thẳng, nhưng nếu tình trạng kéo dài, chức năng tuyến thượng thận suy giảm sẽ làm phát sinh mệt mỏi mạn tính, mệt mỏi vô lực, suy giảm trí nhớ và giảm tập trung. 'Tinh thần' và 'ý thức' do 'tâm' làm chủ trong Đông y bảo giám có thể đối chiếu với chức năng thùy trán của não theo thần kinh học hiện đại, tức là khả năng điều hòa nhận thức, đưa ra quyết định và lập kế hoạch. Khi thùy trán hoạt động kém, sự sáng suốt bị lu mờ, khả năng phán đoán suy giảm và rất dễ nản lòng trước mọi việc.
Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não, như serotonin mang lại cảm giác dễ chịu, dopamine tạo động lực và phần thưởng, cùng norepinephrine giúp tăng tập trung, cũng giữ vai trò then chốt. Tình trạng mệt mỏi mạn tính làm cạn kiệt các chất này, khiến cảm giác trầm uất, âu lo và chứng mệt mỏi vô lực càng nặng hơn. Ở cấp độ tế bào, rối loạn chức năng của ti thể, bộ máy sản sinh năng lượng, là nguyên nhân lớn dẫn đến mệt mỏi mạn tính. Ti thể không thể hoạt động trơn tru khiến tế bào thiếu hụt năng lượng, làm mệt mỏi tích tụ khắp cơ thể.
Bên cạnh đó là sự mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ. Khi căng thẳng, thần kinh giao cảm bị quá kích hoạt làm cơ thể luôn trong thế gồng mình, còn thần kinh phó giao cảm chịu trách nhiệm nghỉ ngơi, phục hồi lại không thể hoạt động hiệu quả. Hậu quả là ban đêm khó đi vào giấc ngủ, ban ngày người uể oải, não bộ không có lúc nào nghỉ ngơi và dần dẫn đến hội chứng kiệt sức. Vì vậy, 'tâm' kiệt sức chính là tín hiệu mệt mỏi toàn diện phát ra từ hệ thống phức hợp giữa não bộ và cơ thể.
