Y học hiện đại giải thích trí tuệ của Đông y bảo giám thông qua khái niệm hội chứng cơ thể hóa. Hội chứng cơ thể hóa dùng để chỉ trường hợp xuất hiện nhiều triệu chứng thể chất đa dạng khó giải thích về mặt y khoa, nhưng khi kiểm tra thực tế lại không phát hiện bất thường đặc biệt nào. Đây hoàn toàn không phải là giả bệnh, mà là một quá trình rất phức tạp và có thực, khi tâm trí chúng ta diễn đạt những nỗi đau tâm lý như căng thẳng, lo âu hay trầm cảm bằng ngôn ngữ thể xác.
Trong cơ thể chúng ta có một hệ thống kỳ diệu gọi là trục não-ruột (Gut-Brain Axis). Đó giống như một mạng lưới liên lạc nơi não và ruột liên tục gửi tín hiệu cho nhau để điều hòa các chức năng của cơ thể. Khi gặp căng thẳng, não sẽ tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol, ảnh hưởng đến nhu động ruột và có thể gây ra các triệu chứng như khó tiêu, đau bụng, hội chứng ruột kích thích. Ngoài ra, khi mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ, tim có thể đập nhanh, tức ngực khó thở, hoặc xuất hiện triệu chứng như mai hạch khí (Globus Hystericus) với cảm giác dị vật ở cổ họng. Đây cũng là hiện tượng sinh ra do lo âu hoặc căng thẳng làm co thắt cơ hầu liên tục.
Căng thẳng mãn tính cũng thúc đẩy phản ứng viêm và làm suy yếu hệ miễn dịch. Dưới góc độ khoa học thần kinh, căng thẳng tác động đến các vùng như hạch hạnh nhân (Amygdala) và hồi hải mã (Hippocampus) của não bộ, gây khó khăn cho việc điều hòa cảm xúc và có thể làm tăng độ nhạy cảm với cơn đau. Nói cách khác, một kích thích vốn có thể chịu đựng được trong điều kiện bình thường lại có thể mang lại cảm giác đau dữ dội hơn khi gặp căng thẳng. Ngoài ra, căng thẳng cũng có thể làm thay đổi cách vỏ não cảm giác thân thể diễn giải các tín hiệu đau, khiến chúng ta cảm thấy đau dù không hề có tổn thương mô trên thực tế.
Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh cũng đóng vai trò quan trọng. Các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine, norepinephrine tham gia sâu sắc vào việc điều hòa cơn đau cũng như tâm trạng, giấc ngủ và cảm giác thèm ăn. Khi sự tiết các chất này bị rối loạn trong tình trạng căng thẳng, những cơn đau thể xác không rõ nguyên nhân có thể đồng hành cùng những khó khăn về mặt cảm xúc. Rốt cuộc, có thể hiểu triệu chứng cơ thể hóa là một phản ứng tổng thể xuất hiện khi nỗi đau của tâm trí gây ra những biến đổi phức tạp trên toàn bộ cơ thể như hệ thần kinh, hệ nội tiết, hệ miễn dịch. Đó là lý do tại sao việc tìm ra căn nguyên của căng thẳng và quản lý nó lại vô cùng quan trọng, thay vì chỉ đơn thuần loại bỏ triệu chứng.
