Chắc hẳn bạn đã cảm thấy rất khó chịu. Trong y học hiện đại, chướng bụng và hơi là vấn đề phức tạp, đa chiều, không thể chỉ giải thích bằng từ khó tiêu đơn thuần. Hiện tượng suy giảm chức năng vận hóa của tỳ trong Đông y bảo giám, dưới góc nhìn y học hiện đại, chính là triệu chứng xuất hiện do sự kết hợp của nhiều yếu tố.
Điều đầu tiên là mất cân bằng vi sinh vật đường ruột. Trong ruột của chúng ta có vô số vi sinh vật sinh sống, chúng tạo ra hơi một cách tự nhiên trong quá trình phân giải thức ăn. Tuy nhiên, khi vi khuẩn có hại nhiều hơn vi khuẩn có lợi, hoặc phát sinh vấn đề như hội chứng quá phát vi khuẩn ruột non (SIBO) khi vi khuẩn tăng sinh quá mức trong ruột non, lượng hơi sinh ra sẽ nhiều bất thường, đồng thời ảnh hưởng đến nhu động ruột và gây cảm giác chướng bụng. Những người nhạy cảm với carbohydrate nhất định (FODMAP) cũng rất dễ gặp phải tình trạng này.
Một yếu tố quan trọng khác là vai trò của hệ thần kinh tự chủ. Khi bạn căng thẳng, thần kinh giao cảm hưng phấn và hoạt động của thần kinh phó giao cảm bị suy giảm, dẫn đến giảm tiết enzyme tiêu hóa và giảm nhu động ruột. Nói cách khác, cũng giống như khi tỳ bị kiệt sức, thức ăn không thể tiêu hóa và di chuyển bình thường. Não bộ và ruột liên kết chặt chẽ qua con đường trục ruột-não, nên các yếu tố tâm lý như căng thẳng và lo âu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng đường ruột. Trong toàn bộ quá trình này, dây thần kinh phế vị đóng vai trò then chốt. Dây thần kinh phế vị nối từ não đến tận các cơ quan tiêu hóa, điều hòa việc tiết dịch tiêu hóa và nhu động ruột. Nếu dây thần kinh này hoạt động không tốt do căng thẳng, nhiều triệu chứng tiêu hóa như khó tiêu, cảm giác chướng bụng có thể xuất hiện.
Ngoài ra, sự thiếu hụt enzyme tiêu hóa liên quan đến tụy hoặc tiết mật cũng có thể là nguyên nhân gây cảm giác chướng bụng. Khi tuổi tác tăng lên hoặc do bệnh lý khiến việc tiết enzyme tiêu hóa không thuận lợi, thức ăn không được phân giải hoàn toàn sẽ trở thành thức ăn cho vi khuẩn đường ruột, tạo ra lượng hơi dư thừa. Ngay cả thói quen nuốt nhiều không khí (chứng nuốt khí), tốc độ nhai, hay thói quen nói chuyện khi ăn cũng có thể ảnh hưởng đến lượng hơi và cảm giác chướng bụng. Do đó, chướng bụng không phải là vấn đề đơn giản, mà là tín hiệu phức hợp của cơ thể tạo nên từ nhiều mảnh ghép như môi trường đường ruột, hệ thần kinh, enzyme tiêu hóa và thói quen sinh hoạt. Điều quan trọng là hãy lắng nghe tín hiệu này và ghép nối từng mảnh ghép lại với nhau.
