Y học hiện đại giải thích viêm mũi dị ứng là hiện tượng hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức với một số chất cụ thể (dị nguyên). Khi các dị nguyên như phấn hoa, mạt bụi nhà, lông động vật tiếp xúc với niêm mạc mũi, các tế bào miễn dịch trong cơ thể sẽ nhận diện chúng là chất nguy hiểm và kích hoạt hệ thống phòng vệ quá mức. Lúc này, một chất gọi là histamine được tiết ra, và chính histamine này là thủ phạm chính gây ra các triệu chứng viêm mũi dị ứng điển hình như chảy nước mũi, hắt hơi, nghẹt mũi và ngứa.
Việc Đông y bảo giám ví phế như 'mái nhà' hay 'chiếc lọng' mang lại những gợi mở thú vị dưới góc nhìn của y học hiện đại. Phế không chỉ đơn thuần là cơ quan hô hấp, mà còn có thể coi là tiền tuyến của miễn dịch niêm mạc. Niêm mạc mũi liên kết với phế là nơi tập trung rất nhiều tế bào miễn dịch cư trú, đóng vai trò quan trọng trong việc phòng thủ trước các tác nhân xâm nhập từ bên ngoài. Chức năng phế suy yếu có thể được xem là trạng thái mất cân bằng của hệ thống phòng ngự miễn dịch niêm mạc này. Giống như Đông y bảo giám nhận định hàn khí bên ngoài gọi là 'phong hàn' làm suy yếu phế, ngày nay bụi mịn, hóa chất, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm rối loạn vi môi trường của niêm mạc mũi và dẫn đến phản ứng quá mẫn của các tế bào miễn dịch.
Viêm mũi mạn tính không chỉ gây khó chịu đơn thuần mà còn làm suy giảm đáng kể chất lượng cuộc sống. Rối loạn giấc ngủ do nghẹt mũi dẫn đến tình trạng mệt mỏi ban ngày và giảm tập trung, còn viêm mạn tính lại làm tăng nguy cơ tiến triển thành viêm xoang mủ hoặc viêm tai giữa. Các nghiên cứu gần đây cũng chú ý đến mối liên hệ giữa sức khỏe đường ruột với miễn dịch đường hô hấp, cũng như ảnh hưởng của mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ đối với bệnh dị ứng. Căng thẳng, thói quen sinh hoạt thất thường, chế độ ăn kiểu phương Tây có thể làm thay đổi môi trường vi sinh vật đường ruột và thúc đẩy phản ứng quá mẫn miễn dịch mạnh mẽ hơn. Vì niêm mạc cơ thể liên kết chặt chẽ với hệ thần kinh, việc suy giảm khả năng điều hòa của hệ thần kinh tự chủ cũng ảnh hưởng đến tuần hoàn máu, tiết chất nhầy và chuyển động của lông mao ở niêm mạc mũi, khiến triệu chứng viêm mũi trầm trọng hơn. Sau cùng, viêm mũi không phải là vấn đề riêng của mũi, mà có thể coi là kết quả của sự mất cân bằng toàn thân bao gồm hệ miễn dịch, hệ thần kinh và cả hệ tiêu hóa của cơ thể.
