Quan niệm phế khí suy yếu trong Đông y bảo giám mang hàm nghĩa rất đa chiều dưới góc nhìn của y học hiện đại. Phế trong cơ thể không đơn thuần là túi chứa khí, mà là một cơ quan phức hợp được trang bị hệ thống phòng ngự tinh vi, không ngừng giao tiếp với môi trường bên ngoài để bảo vệ cơ thể.
Ho mạn tính, đờm và viêm phế quản có thể xem là những chiếc đèn cảnh báo điển hình xuất hiện khi hệ thống phòng thủ này của phế gặp trục trặc. Lớp niêm mạc mỏng manh bao phủ phế quản đóng vai trò là tuyến phòng ngự đầu tiên. Trên lớp niêm mạc này, vô số lông rung chuyển động liên tục như những chiếc chổi quét để vận hành thang cuốn biểu mô rung-nhầy, giúp đào thải các dị vật từ bên ngoài như bụi mịn, vi khuẩn, virus cùng với đờm ra ngoài.
Tuy nhiên, điều gì sẽ xảy ra nếu niêm mạc phế quản bị tổn thương liên tục do các chất ô nhiễm không khí, dị nguyên hoặc các đợt nhiễm trùng tái phát? Chức năng của lông rung suy giảm và các tế bào hình đài tiết chất nhầy tăng sinh quá mức, làm tăng lượng chất nhầy hay đờm và biến đổi độ nhớt trở nên đặc dính hơn. Lượng đờm dính này không thể đào thải ra ngoài mà ứ đọng lại trong phế quản, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và virus sinh sôi, từ đó kích hoạt các đợt nhiễm trùng và viêm tái phát, tạo thành vòng luẩn quẩn dẫn đến viêm phế quản mạn tính.
Cách diễn đạt khí của phế đi ngược lên trên trong Đông y bảo giám có thể liên hệ với phản ứng quá mẫn của dây thần kinh phế vị trong y học hiện đại. Dây thần kinh phế vị là thành phần chủ chốt của hệ thần kinh phó giao cảm phân bố đến phế quản, điều hòa co thắt phế quản và bài tiết chất nhầy. Tình trạng viêm mạn tính khiến các đầu mút thần kinh phế vị này trở nên nhạy cảm quá mức, khiến phế quản phản ứng dữ dội trước không khí lạnh hoặc các kích thích nhỏ, dẫn đến những cơn ho bộc phát dữ dội. Điều này cũng phản ánh trạng thái hệ thần kinh tự chủ của cơ thể mất cân bằng, bị nghiêng lệch về phía phản ứng viêm và co thắt.
Ngoài ra, các nghiên cứu gần đây đang làm sâu sắc thêm hiểu biết về mối liên hệ mật thiết giữa sức khỏe đường ruột và sức khỏe của phế, tức là trục ruột-phổi. Tình trạng loạn khuẩn ruột gây ra viêm toàn thân và ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch của phế, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn trước các đợt nhiễm trùng đường hô hấp và bệnh viêm mạn tính. Như vậy, y học hiện đại tiếp cận chứng ho mạn tính và đờm không chỉ như một vấn đề cục bộ tại phế quản, mà dưới góc nhìn phức hợp bao gồm sự mất cân bằng hệ thống miễn dịch toàn thân, rối loạn điều hòa hệ thần kinh, và thậm chí cả sức khỏe đường ruột. Giống như cách Đông y bảo giám thấu hiểu sức khỏe của phế trong sự cân bằng của toàn bộ cơ thể, y học hiện đại cũng nỗ lực tìm kiếm và giải quyết các nguyên nhân căn bản thay vì chỉ đơn thuần ức chế triệu chứng.
