Các bạn thân mến, có lẽ bạn đã nghe câu “thuốc lá tàn phá lá phổi” quá nhiều lần đến mức cảm thấy quen tai. Nhưng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, tức COPD, nếu ví là “căn bệnh khiến lá phổi từ từ ngạt thở” thì cũng chẳng hề quá lời. Đây không đơn thuần là triệu chứng do lão hóa, mà là căn bệnh nghiêm trọng khi tình trạng viêm nhiễm liên tục xuất hiện ở phổi làm đường thở thu hẹp, phá hủy phế nang khiến bản thân việc thở trở thành nỗi đọa đày.
Y học hiện đại giải thích bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính qua hai biểu hiện chính. Một là viêm phế quản mạn tính, trạng thái phế quản bị viêm mạn tính khiến chất nhầy tiết ra quá mức, ho và đờm trở nên trầm trọng. Hai là khí phế thũng, tình trạng các túi khí nhỏ gọi là phế nang mất đi tính đàn hồi rồi bị phá hủy, giống như miếng bọt biển bị thủng lỗ chỗ. Phế nang đảm nhận vai trò rất quan trọng là trao đổi oxy và carbon dioxide, khi bộ phận này bị phá hủy thì cơ thể chúng ta không thể hít thở bình thường được nữa. Cách Đông y bảo giám mô tả “thùy phổi rách toạc” có thể xem là cách diễn đạt chính xác đến kinh ngạc về sự phá hủy phế nang và biến đổi cấu trúc đường thở này.
Trên 90% trường hợp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính bắt nguồn từ khói thuốc lá. Khi các chất độc hại trong khói thuốc đi vào phổi, chúng gây ra phản ứng viêm kéo dài và đánh sập hệ thống phòng vệ của phổi. Các tế bào viêm bị kích hoạt quá mức sẽ phá hủy cả những mô phổi bình thường, thành đường thở trở nên dày lên, xơ hóa và thu hẹp dần. Hoạt động của lông rung vốn dọn dẹp chất nhầy phế quản bị tê liệt khiến đờm ứ đọng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn tăng sinh, lặp lại vòng luẩn quẩn khiến cơ thể dễ nhiễm trùng hơn. Giai đoạn đầu bệnh chỉ khởi phát bằng những cơn ho nhẹ hoặc có đờm, nhưng khi bệnh tiến triển, người bệnh sẽ gặp phải tình trạng khó thở ngay cả trong các hoạt động thường ngày như leo cầu thang hay đi bộ. Một khi phổi đã tổn thương thì rất khó hồi phục, do đó làm chậm tiến triển của bệnh và kiểm soát triệu chứng là điều quan trọng nhất.
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào thăm dò chức năng hô hấp thông qua đo phế dung. Bằng cách đo lượng không khí hít vào và tốc độ khí thở ra, bác sĩ sẽ xác định có tắc nghẽn đường thở hay không. Dù bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đáng tiếc là không thể chữa khỏi hoàn toàn, việc chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt bao gồm cai thuốc lá, kết hợp điều trị bằng thuốc và phục hồi chức năng phổi hoàn toàn có thể nâng cao chất lượng cuộc sống. Cụm từ “nỗi đau khi thở” thực sự là điều chẳng ai muốn hình dung. Hy vọng bạn luôn nhớ rằng thuốc lá không còn là sở thích cá nhân, mà là mối nguy đáng sợ đang gặm nhấm dần lá phổi của bạn và những người xung quanh.
