Đúng như những gì Đông y bảo giám đã ghi nhận về tầm quan trọng của phế, y học hiện đại cũng khẳng định phổi là một trong những cơ quan cốt lõi không thể thiếu để duy trì sự sống. Khác với những bệnh đường hô hấp nhẹ thường gọi là cảm lạnh, viêm phổi là tình trạng viêm nhiễm nghiêm trọng tại phổi, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Viêm phổi chủ yếu là tình trạng viêm xảy ra tại phế nang và các tiểu phế quản tận cùng. Khi các vi sinh vật như vi khuẩn hoặc vi-rút xâm nhập và tăng sinh trong mô phổi, đáp ứng miễn dịch của cơ thể sẽ tạo ra phản ứng viêm, khiến dịch tiết hoặc mủ lấp đầy các phế nang. Khi phế nang ngập trong dịch, chức năng trao đổi oxy và carbon dioxide tối quan trọng của phổi không thể diễn ra bình thường. Nói một cách dễ hiểu, dù người bệnh vẫn hít thở nhưng lượng oxy cung cấp cho cơ thể lại không đủ, đồng thời carbon dioxide cần thải trừ lại tích tụ bên trong.
Tác nhân phổ biến nhất gây bệnh là vi khuẩn phế cầu khuẩn. Ngoài ra, nhiều loại vi-rút như vi-rút cúm, vi-rút SARS-CoV-2, virus hợp bào hô hấp cũng có thể dẫn đến viêm phổi. Đặc biệt, khi hệ miễn dịch suy yếu, người bệnh còn có nguy cơ bị viêm phổi do nhiễm nấm. Biểu hiện của viêm phổi rất đa dạng. Thời gian đầu, bệnh có thể bắt đầu như cảm thông thường với sốt cao, ốm lạnh, ho, đờm; nhưng khi bệnh tiến triển, người bệnh sẽ đau ngực, khó thở gia tăng, trường hợp nặng có thể xuất hiện chứng xanh tím hoặc suy giảm ý thức. Đối với người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh mạn tính hay người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, bệnh có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, vì vậy tuyệt đối không được xem nhẹ bất kỳ dấu hiệu nhỏ nào.
Để chẩn đoán, bác sĩ thường chỉ định chụp X-quang ngực nhằm phát hiện biến đổi viêm ở phổi, kết hợp chụp cắt lớp vi tính, xét nghiệm máu, xét nghiệm đờm khi cần để xác định nguyên nhân. Tùy thuộc vào mầm bệnh, người bệnh sẽ được chỉ định thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng vi-rút phù hợp, song song với các biện pháp điều trị nâng đỡ như bổ sung đủ nước, dùng thuốc hạ sốt và thở oxy. Việc bỏ lỡ thời điểm điều trị có thể dẫn tới các biến chứng như viêm màng phổi, áp xe phổi, nhiễm trùng huyết, hội chứng suy hô hấp cấp tính, để lại di chứng nặng nề hoặc thậm chí tử vong, do đó việc nhận biết sớm và xử trí kịp thời các triệu chứng ban đầu là vô cùng quan trọng.
Viêm phổi chính là căn bệnh nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của hệ miễn dịch và sức khỏe của phổi. Khái niệm khí trong Đông y có sự tương đồng sâu sắc với khái niệm miễn dịch của y học hiện đại. Thói quen giữ gìn hai lá phổi khỏe mạnh và củng cố hệ miễn dịch mỗi ngày chính là cách khôn ngoan nhất để bảo vệ cơ thể trước căn bệnh nguy hiểm này.
