Quan điểm của Đông y bảo giám cho rằng phế chủ khí và đảm nhiệm sinh lực toàn thân trùng khớp một cách đáng kinh ngạc với chức năng cốt lõi của phế theo y học hiện đại gồm 'cung cấp oxy qua hô hấp', 'chuyển hóa năng lượng' và 'điều hòa miễn dịch'. 'Hội chứng mệt mỏi mạn tính' hay 'viêm não tủy cơ/hội chứng mệt mỏi mạn tính' mà nhiều người trong xã hội hiện đại mắc phải không chỉ đơn giản là trạng thái mệt mỏi, mà giống như một hệ thống phức hợp trong cơ thể đã bước vào tình trạng khẩn cấp.
Bệnh lý này chủ yếu liên quan chặt chẽ đến rối loạn chức năng của trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (HPA axis). Trục HPA là hệ thống cốt lõi điều hòa phản ứng căng thẳng, nhưng khi tiếp xúc với căng thẳng mạn tính hoặc bị phá vỡ chức năng điều hòa do nhiễm trùng, chấn thương, sự tiết các hormone căng thẳng như cortisol sẽ bị xáo trộn. Điều này gây nhiễu loạn hệ miễn dịch, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân và ảnh hưởng đến cả chức năng não bộ, dẫn đến suy giảm nhận thức, giảm tập trung và suy giảm trí nhớ. Nó biểu hiện các triệu chứng tương tự như khi phế khí suy yếu khiến đầu óc đờ đẫn như có sương mù não.
Ngoài ra, sự suy giảm chức năng của 'ti thể', nhà máy năng lượng bên trong tế bào, cũng được xác định là một nguyên nhân quan trọng. Khi ti thể không thể sản xuất năng lượng một cách hiệu quả, cơ thể chúng ta luôn rơi vào tình trạng 'cạn kiệt pin'. Cảm giác mệt mỏi cùng cực không thể phục hồi dù đã nghỉ ngơi và đau cơ bắt nguồn chính từ đây. Hơn nữa, sự mất cân bằng của 'trục ruột-não', mối liên hệ giữa sức khỏe đường ruột và chức năng não, cũng thường được quan sát thấy ở bệnh nhân mắc hội chứng mệt mỏi mạn tính. Mất cân bằng vi sinh vật đường ruột thúc đẩy đáp ứng miễn dịch và ảnh hưởng đến quá trình tạo ra chất dẫn truyền thần kinh, có thể làm trầm trọng thêm cảm giác mệt mỏi và tâm trạng u uất.
Về mặt chức năng miễn dịch, các rối loạn chức năng của tế bào miễn dịch như suy giảm hoạt tính tế bào diệt tự nhiên, mất cân bằng cytokine thường xuyên được phát hiện. Góc nhìn của Đông y bảo giám khi xem phế là lá chắn ngăn chặn 'tà khí' bên ngoài hoàn toàn tương đồng với thực tế trong y học hiện đại rằng phế là tiền tuyến bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng đường hô hấp và kết nối chặt chẽ với hệ thống miễn dịch toàn thân. Rút cuộc, hội chứng mệt mỏi mạn tính là một bệnh lý toàn thân phức hợp bao gồm vấn đề thần kinh học của não, mất cân bằng nội tiết tố, rối loạn hệ miễn dịch, bất thường chuyển hóa năng lượng cho đến cả môi trường đường ruột. Đây là tín hiệu SOS nghiêm trọng của cơ thể không thể giải quyết bằng việc nghỉ ngơi đơn thuần, vì vậy trước khi quá muộn, việc lắng nghe sâu sắc cơ thể mình và tìm kiếm sự trợ giúp từ chuyên gia là vô cùng quan trọng.
