Bây giờ, chúng ta hãy thử giải mã trí tuệ của Đông y bảo giám bằng ngôn ngữ khoa học hiện đại nhé? Việc Đông y bảo giám cho rằng đởm chủ quản lòng dũng cảm, sự quyết đoán, và khi đởm suy nhược sẽ gây bất an, mất ngủ có sự tương đồng đáng kinh ngạc với cơ chế giấc ngủ được giải thích trong khoa thần kinh và nội tiết học hiện đại.
Trong não bộ chúng ta tồn tại một hệ thống phức tạp điều hòa giấc ngủ và sự tỉnh táo. Cốt lõi của hệ thống này chính là hormone giấc ngủ có tên melatonin cùng các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, axit gamma-aminobutyric. Melatonin được tiết ra từ tuyến tùng của não khi màn đêm buông xuống, đóng vai trò gửi tín hiệu cho cơ thể rằng 'đã đến giờ đi ngủ rồi'. Khi ánh sáng biến mất, lượng tiết ra tăng lên; và khi đón nhận ánh sáng buổi sáng, lượng tiết giảm đi, từ đó điều hòa nhịp sinh học của chúng ta.
Tuy nhiên, căng thẳng, lo âu hay suy nghĩ quá mức có thể cản trở việc tiết melatonin này. Khi cơ thể chịu áp lực, hormone căng thẳng cortisol sẽ được tiết ra, và cortisol này có tác dụng đối kháng với melatonin. Khi nồng độ cortisol cao, việc tiết melatonin bị ức chế khiến bạn khó đi vào giấc ngủ. Việc Đông y bảo giám nói đởm yếu đi dẫn đến bất an, theo góc nhìn hiện đại, có thể liên hệ với phản ứng căng thẳng và sự rối loạn hệ thần kinh tự chủ do tăng tiết cortisol.
Ngoài ra, sự quyết đoán do đởm chủ quản có mối liên hệ sâu sắc với chức năng thùy trán của não. Thùy trán đảm nhận các chức năng nhận thức bậc cao như lập kế hoạch, phán đoán và ra quyết định; nếu trước khi ngủ bạn suy nghĩ hay lo lắng quá nhiều khiến thùy trán liên tục hoạt động, não bộ sẽ duy trì trạng thái hưng phấn. Lúc này, nếu chức năng của GABA - chất dẫn truyền thần kinh giúp làm dịu sự hưng phấn của não - bị suy giảm, bạn sẽ rơi vào vòng luẩn quẩn khi tâm trí không thể bình tĩnh và liên tục trằn trọc. GABA đóng vai trò quan trọng trong việc ức chế hoạt động của não để dẫn dắt một giấc ngủ thư thái và ổn định.
Serotonin cũng đóng vai trò rất quan trọng. Được mệnh danh là hormone hạnh phúc, serotonin không chỉ điều hòa tâm trạng mà còn ảnh hưởng lớn đến chất lượng giấc ngủ. Serotonin cũng là tiền chất của melatonin, do đó nếu nồng độ serotonin thấp, quá trình sản sinh melatonin cũng không thể thuận lợi. Căng thẳng và lo âu làm giảm tiết serotonin, từ đó dẫn đến rối loạn giấc ngủ. Ảnh hưởng của đởm trong Đông y bảo giám đối với cảm xúc và trạng thái tâm lý có thể được diễn giải là liên quan mật thiết đến tác động phức hợp của các chất dẫn truyền thần kinh này.
Sau cùng, sự suy nhược của đởm mà Đông y bảo giám đề cập có thể được y học hiện đại nhìn nhận là sự xáo trộn phức tạp của hệ thần kinh nội tiết, bao gồm việc tăng tiết cortisol do phản ứng căng thẳng, giảm sản sinh melatonin, mất cân bằng GABA và serotonin. Tất cả những yếu tố này kết hợp lại trở thành nguyên nhân khiến chúng ta không thể ngủ và trằn trọc suốt đêm. Đừng quên rằng không phải cứ buồn ngủ là ngủ được ngay, mà những quá trình chuẩn bị đi vào giấc ngủ tinh tế của cơ thể và não bộ phải hoạt động trơn tru thì mới có thể đón nhận một đêm an giấc.
