Hôm nay ăn gì cũng không chọn nổi? Bài kiểm tra và giải pháp cho chứng khó quyết định

Khả năng quyết đoán của 'đởm' được nói đến trong Đông y bảo giám, theo y học hiện đại, có thể xem là liên kết rất chặt chẽ với chức năng của 'thùy trán' trong não bộ. Thùy trán được ví như CEO của bộ não, đảm nhận các chức năng nhận thức bậc cao như lập kế hoạch, ra quyết định, giải quyết vấn đề và kiểm soát xung động. Giống như việc đởm với tư cách là trung chính chi quan đưa ra phán đoán công minh, thùy trán giữ vai trò tổng hợp và phân tích vô vàn thông tin để đưa ra quyết định tối ưu. Thế nhưng vấn đề là não bộ của con người hiện đại liên tục rơi vào tình trạng quá tải. Trước biển thông tin tràn ngập, văn hóa so sánh trên mạng xã hội, danh sách việc phải làm thì chồng chất mà việc muốn làm lại mở ra vô tận trong nghịch lý của sự lựa chọn, thùy trán của chúng ta kiệt sức như một người lao động bị quá tải. Hiện tượng cạn kiệt tài nguyên nhận thức của não bộ như thế này được gọi là mệt mỏi vì ra quyết định, và bộ não khi đã mệt mỏi sẽ ngày càng né tránh các quyết định quan trọng, hoặc dễ đưa ra những quyết định bốc đồng, phi lý trí. Khi căng thẳng cộng dồn, tình hình lại càng trở nên tồi tệ hơn. Căng thẳng mạn tính thúc đẩy tiết hormone cortisol, loại hormone này làm suy giảm chức năng thùy trán, đặc biệt là trí nhớ làm việc và năng lực ra quyết định. Bạn sẽ khó phán đoán rõ ràng xem mình nên làm gì lúc này, lựa chọn nào tốt hơn, và cảm giác bất an lại càng tăng lên trước cả những lựa chọn nhỏ nhặt. Ngoài ra, sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine và serotonin cũng liên quan sâu sắc đến sự thiếu quyết đoán. Dopamine tham gia vào động lực và hệ thống tưởng thưởng, tiếp thêm lực đẩy cho việc đưa ra quyết định, còn serotonin đóng vai trò quan trọng trong điều hòa cảm xúc và kiểm soát xung động. Khi chúng mất cân bằng, sinh lực và sự tự tin cần thiết để ra quyết định sẽ sụt giảm, bạn dễ bị nỗi bất an bao trùm và rơi vào trạng thái tê liệt phân tích. Đó là trạng thái không thể quyết định bất cứ điều gì do có quá nhiều suy nghĩ và phân tích. Chính sự kết hợp của các quá trình tâm lý và sinh lý phức tạp này đã khiến con người hiện đại phải chịu đựng chứng khó quyết định.