Y học hiện đại có thể giải thích vai trò của đởm trong Đông y bảo giám thông qua các vùng não cụ thể, chất dẫn truyền thần kinh và chức năng điều hòa của hệ thần kinh tự chủ. Việc hằng đêm bị ác mộng hành hạ, chìm trong cảm giác lo âu khi ngủ hay trải qua hiện tượng bóng đè không chỉ đơn giản là do mệt mỏi, mà là hồi chuông cảnh báo từ hệ thống phức tạp bên trong cơ thể.
Việc Đông y bảo giám xem đởm là cơ quan chủ quản lòng dũng cảm và sự quyết đoán, theo góc nhìn khoa học thần kinh hiện đại, tương đồng đáng kể với chức năng của hạch hạnh nhân và hồi hải mã trong việc điều hòa cảm xúc và phát hiện nguy hiểm. Hạch hạnh nhân xử lý những cảm xúc mãnh liệt như sợ hãi và lo âu, trong khi hồi hải mã đóng vai trò then chốt trong việc lưu trữ ký ức và điều hòa các trải nghiệm cảm xúc. Khi căng thẳng quá mức hoặc mức độ lo âu dâng cao, các vùng này sẽ bị quá kích hoạt, khiến não bộ không thể nghỉ ngơi trọn vẹn ngay cả sau khi đã chìm vào giấc ngủ và bộc lộ trạng thái cảm xúc tiêu cực qua những giấc mơ. Đây chính là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến ác mộng.
Đặc biệt, giai đoạn giấc ngủ REM là thời điểm chúng ta mơ, lúc này não bộ tiến hành sắp xếp lại các trải nghiệm, cảm xúc trong ngày và tích hợp ký ức. Tuy nhiên, do căng thẳng hay lo âu, chất lượng giấc ngủ REM suy giảm hoặc mức độ tỉnh táo của não tăng cao sẽ khiến nội dung giấc mơ trở nên sống động và mang tính công kích hơn. Bóng đè cũng là hiện tượng não bộ đã thức nhưng tình trạng liệt tạm thời của cơ bắp trong giấc ngủ REM chưa được giải phóng, điều này xảy ra thường xuyên hơn khi có sự mất cân bằng trong chức năng điều hòa chu kỳ ngủ và thức của não bộ.
Mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ cũng đóng một vai trò quan trọng. Giống như Đông y bảo giám xem đởm mang chức năng điều phối, hệ thần kinh tự chủ điều hòa tất cả các chức năng không tự chủ của cơ thể, và giấc ngủ cũng là một trong số đó. Khi căng thẳng nghiêm trọng hoặc chịu đựng sự lo âu mạn tính, thần kinh giao cảm sẽ bị kích hoạt quá mức, khiến cơ thể duy trì trạng thái phản ứng chiến đấu hay bỏ chạy. Lúc này, dù đã lên giường nằm, nhịp tim vẫn cao, cơ bắp căng thẳng và não bộ tiếp tục giữ trạng thái cảnh giác. Để chìm vào giấc ngủ sâu, thần kinh phó giao cảm cần chiếm ưu thế nhằm giúp cơ thể thư giãn thoải mái, nhưng sự lấn át của thần kinh giao cảm lại cản trở điều này, làm giảm chất lượng giấc ngủ, gây ra ác mộng hoặc thức giấc giữa đêm.
Bên cạnh đó, sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh cũng có thể là thủ phạm chính gây ra ác mộng và lo âu khi ngủ. Serotonin đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa tâm trạng và giấc ngủ, còn melatonin giúp điều hòa chu kỳ giấc ngủ. Axit gamma-aminobutyric là chất dẫn truyền thần kinh có tác dụng ức chế hoạt động não bộ mang lại hiệu quả an thần. Căng thẳng và lo âu tác động đến sự tiết các chất dẫn truyền thần kinh này, làm suy giảm chất lượng giấc ngủ và tạo ra trạng thái tinh thần bất ổn, từ đó dẫn đến những cơn ác mộng.
Sau cùng, sự suy yếu của đởm trong Đông y bảo giám hoàn toàn nhất quán với hiện tượng rối loạn giấc ngủ theo giải thích của y học hiện đại, vốn bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố phức tạp như sự quá kích hoạt vùng điều hòa cảm xúc của não, mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ và bất thường về chất dẫn truyền thần kinh. Bởi lẽ cơ thể chúng ta là một hệ thống thống nhất toàn vẹn.
