Khi nhìn nhận triết lý về đởm trong Đông y bảo giám qua lăng kính y học hiện đại, chúng ta nhận thấy sự tương đồng đáng kinh ngạc với hệ thống điều hòa cảm xúc của cơ thể. Chúng ta từng nói đởm chủ về sự quyết đoán và lòng dũng cảm phải không? Trong khoa học thần kinh hiện đại, vai trò này chủ yếu do thùy trán và hệ viền bao gồm cả hạch hạnh nhân của não bộ đảm nhiệm. Thùy trán phụ trách phán đoán lý tính, lập kế hoạch và điều hòa cảm xúc, còn hạch hạnh nhân là khu vực cốt lõi nhận diện mối đe dọa và kích hoạt phản ứng cảm xúc. Khi đởm suy yếu dẫn đến cảm xúc thất thường và nhạy cảm quá mức, đó có thể là tín hiệu cho thấy chức năng của các vùng não này đang bị quá tải hoặc mất cân bằng.
Đặc biệt, rối loạn điều hòa cảm xúc ở người hiện đại có mối liên hệ sâu sắc với căng thẳng mạn tính. Sự cạnh tranh không ngừng, thiếu ngủ, thói quen ăn uống thất thường và tiếp xúc với lượng thông tin quá mức liên tục kích thích trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, tức trục HPA, vốn là hệ thống phản ứng căng thẳng của cơ thể chúng ta. Khi trục HPA bị quá kích hoạt, hormone căng thẳng cortisol sẽ liên tục tiết ra, làm phá vỡ sự cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não như serotonin, dopamine, GABA. Serotonin mang lại cảm giác hạnh phúc và an định, dopamine tạo động lực và niềm vui, còn GABA đóng vai trò ổn định thần kinh. Khi các chất này thiếu hụt hoặc mất cân bằng, chúng ta sẽ dễ cáu gắt, trầm uất và cảm thấy lo âu. Tình trạng đởm hư nhược có thể chính là hình ảnh ẩn dụ cho sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh và trạng thái mệt mỏi của chức năng não bộ như vậy.
Ngoài ra, đởm cùng với gan là một phần quan trọng của hệ tiêu hóa. Đởm giúp tiêu hóa chất béo và tham gia đào thải độc tố thông qua việc tiết mật. Các nghiên cứu gần đây nhấn mạnh tầm quan trọng của trục ruột-não, làm sáng tỏ sự thật rằng sức khỏe đường ruột ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng não bộ và trạng thái cảm xúc. Vi sinh vật trong ruột tạo ra tiền chất của các chất dẫn truyền thần kinh, và tình trạng viêm ở ruột có thể dẫn đến viêm toàn thân, gây tác động tiêu cực đến chức năng não. Khi chức năng của đởm suy yếu, khả năng tiêu hóa hấp thu giảm sút khiến nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cho chức năng não không thông suốt, hoặc môi trường đường ruột xấu đi làm ức chế quá trình sản sinh chất dẫn truyền thần kinh cần thiết để điều hòa cảm xúc. Việc Đông y bảo giám xem đởm là tạng phủ của sự quyết đoán có lẽ là sự thấu suốt sâu sắc của tiền nhân nhằm duy trì sự ổn định cảm xúc thông qua chức năng hài hòa của toàn bộ hệ thống cơ thể. Hình ảnh người hiện đại bị phá vỡ cân bằng hệ thần kinh tự chủ do căng thẳng, từ đó làm suy giảm đồng thời chức năng tiêu hóa và khả năng điều hòa cảm xúc, rất tương đồng với khái niệm cổ điển đởm hư nhược. Như vậy, sức khỏe của đởm vượt ra ngoài chức năng tiêu hóa đơn thuần, có thể xem là yếu tố thiết yếu cho sự bình yên tinh thần và khả năng điều hòa cảm xúc của chúng ta.
