Y học hiện đại giải thích trí tuệ từ Đông y bảo giám bằng các cơ chế khoa học cụ thể hơn. Một trong những nguyên nhân then chốt của viêm thực quản trào ngược là tình trạng suy giảm chức năng của cơ thắt thực quản dưới, bộ phận nối giữa thực quản và dạ dày. Khi cơ thắt này bị giãn lỏng, axit dạ dày sẽ trào ngược vào thực quản.
Yếu tố đóng vai trò quan trọng tại đây chính là dây thần kinh phế vị. Khởi nguồn từ não bộ và kết nối tới tim, phổi cũng như các cơ quan tiêu hóa, dây thần kinh phế vị là một trong những dây thần kinh lớn nhất cơ thể, đồng thời là cốt lõi của hệ thần kinh phó giao cảm chịu trách nhiệm cho trạng thái nghỉ ngơi và tiêu hóa. Dây thần kinh phế vị can thiệp sâu vào việc điều hòa nhu động ruột, duy trì lượng tiết axit dạ dày phù hợp và kiểm soát áp lực của cơ thắt thực quản dưới. Nói một cách dễ hiểu, nó giống như người chỉ huy kiểm soát mọi cử động của dạ dày.
Nếu căng thẳng mạn tính, lo âu hoặc lối sống thất thường khiến hoạt động của dây thần kinh phế vị suy giảm, làm mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ thì điều gì sẽ xảy ra? Tương tự như cách Đông y bảo giám mô tả can khí uất trệ, y học hiện đại giải thích rằng hormone căng thẳng tiết ra quá mức khiến hệ thần kinh giao cảm bị kích thích, từ đó có thể ức chế hoạt động của dây thần kinh phế vị. Khi chức năng dây thần kinh phế vị suy giảm, cơ thắt thực quản dưới cũng yếu đi khiến axit dạ dày trào ngược mà không thể ngăn chặn, đồng thời nhu động tiêu hóa của dạ dày cũng kém đi, làm thức ăn lưu lại trong dạ dày lâu hơn và tạo môi trường dễ trào ngược hơn.
Hơn nữa, dây thần kinh phế vị còn là cầu nối trọng yếu của trục ruột-não, điều phối sự giao tiếp hai chiều: các vấn đề về dạ dày có thể ảnh hưởng đến chức năng não bộ, và ngược lại, căng thẳng từ não bộ sẽ làm trầm trọng thêm các triệu chứng ở dạ dày. Vì vậy, viêm thực quản trào ngược không chỉ là vấn đề tiết axit dạ dày đơn thuần, mà cần được tiếp cận dưới góc nhìn toàn thân, bao gồm nhu động tiêu hóa, sự cân bằng của hệ thần kinh và việc quản lý căng thẳng. Việc tìm lại sự hài hòa và cân bằng cho toàn bộ cơ thể, vượt ra ngoài phạm vi dạ dày, mới là điều quan trọng.
