Trí tuệ của Đông y bảo giám cũng có thể được giải thích bằng y học hiện đại. Khi đồ ăn thức uống lạnh đi vào dạ dày, cơ thể phản ứng theo nhiều cách, trong đó cốt lõi là tác động của hệ thần kinh tự chủ và sự thay đổi hoạt tính của enzyme tiêu hóa.
Thứ nhất, điển hình nhất là sự suy giảm khả năng vận động của dạ dày. Dạ dày thực hiện nhu động để nhào trộn thức ăn và đưa xuống ruột non, nhưng hàn khí làm suy yếu sức co bóp của cơ trơn đường tiêu hóa. Giống như sợi dây chun gặp lạnh bị co cứng lại, chuyển động của dạ dày trở nên chậm chạp. Điều này khiến thức ăn lưu lại trong dạ dày quá lâu, gây ra cảm giác đầy tức, cảm giác chướng bụng, buồn nôn.
Thứ hai, hiệu suất của enzym tiêu hóa bị giảm sút. Các enzyme tiêu hóa trong cơ thể như pepsin, amylase, lipase hoạt động mạnh mẽ nhất khi duy trì ở nhiệt độ tối ưu. Tiết dịch vị cũng rất quan trọng, nhưng khi nhiệt độ bên trong dạ dày giảm đột ngột, hoạt động của các enzyme này bị chậm lại khiến quá trình phân giải protein, carbohydrate, chất béo không được diễn ra bình thường. Cuối cùng, thức ăn chưa được tiêu hóa đi xuống ruột tạo gánh nặng cho đường ruột, có thể dẫn đến tiêu chảy hoặc đau bụng.
Thứ ba, cũng cần chú ý đến sự thay đổi của lưu lượng máu dạ dày. Kích thích lạnh làm co thắt các mạch máu quanh niêm mạc dạ dày-ruột, tạm thời làm giảm cung cấp máu. Máu đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp chất dinh dưỡng, oxy và vận chuyển chất cặn bã, việc giảm lưu lượng máu có thể dẫn đến suy giảm chức năng của niêm mạc dạ dày-ruột và làm suy yếu hàng rào ruột bảo vệ. Về lâu dài, tình trạng này còn có khả năng tiến triển thành các vấn đề như viêm dạ dày hoặc loét dạ dày.
Cuối cùng, điều này còn ảnh hưởng đến trục ruột-não. Khi dạ dày tiếp nhận kích thích lạnh, hệ thần kinh tự chủ bị rối loạn làm tăng tính quá mẫn của đường tiêu hóa, từ đó có thể dẫn tới căng thẳng tinh thần hoặc cảm giác lo âu. Tất cả những tác động phức hợp này chính là bằng chứng xác đáng giải thích cho khái niệm vị hàn chứng trong Đông y bảo giám dưới góc nhìn y học hiện đại.
