Cơ thể chúng ta tương tác mật thiết qua mạng lưới thần kinh học và nội tiết học phức tạp, tựa như khái niệm 'tuần hoàn khí' trong y học cổ truyền Hàn Quốc. Trong đó, tăng sinh vi khuẩn ruột non, hay phát triển quá mức vi khuẩn ruột non (SIBO), chính là phiên bản hiện đại của tình trạng rối loạn chức năng 'truyền đạo' và biến hóa giữa ruột non và đại tràng mà Đông y bảo giám đề cập. Ruột non vốn giữ nhiệm vụ hấp thu dưỡng chất, nhưng rắc rối xuất hiện khi các loại khuẩn vốn chỉ sống ở đại tràng lại tăng sinh ồ ạt tại đây.
Vì sao vi khuẩn E. coli lại hiện diện ở ruột non? Thông thường ruột non chứa rất ít vi khuẩn. Axit dạ dày là tuyến phòng ngự đầu tiên, kết hợp cùng phức hợp vận động di chuyển đẩy thức ăn thừa và vi sinh vật xuống đại tràng. Tuy nhiên, căng thẳng, lạm dụng thuốc kháng axit, giảm nhu động ruột, dùng kháng sinh hay bệnh suy giáp có thể phá vỡ cơ chế này, khiến vi khuẩn từ đại tràng trào ngược hoặc tăng sinh quá mức tại ruột non. Vi khuẩn bắt đầu lên men tinh bột và sinh ra lượng lớn hydro, metan, hydro sulfua. Lượng khí dư thừa này gây chướng bụng, đau quặn, ợ hơi, xì hơi và dẫn đến tiêu chảy hoặc táo bón, khiến đường ruột luôn ngột ngạt tựa như bị tích tụ đầy thấp nhiệt.
Nghiêm trọng hơn, loạn khuẩn ruột non còn tác động tiêu cực đến sức khỏe toàn thân. Vi khuẩn gia tăng làm tổn hại niêm mạc ruột non, dẫn tới hội chứng rò rỉ ruột. Khi các liên kết tại niêm mạc ruột lỏng lẻo, cặn bã thức ăn cùng độc tố vi khuẩn sẽ xâm nhập mạch máu, gây phản ứng viêm toàn thân, làm quá tải hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh tự miễn. Qua trục não-ruột, hội chứng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh, làm phát sinh âu lo, trầm cảm hay giảm tập trung. Nhận định đường ruột không an ổn thì tinh thần khó an yên của tiền nhân nay đã được thần kinh học chứng minh chuẩn xác.
Loạn khuẩn ruột non xuất hiện phổ biến ở bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích nhưng các phương pháp xét nghiệm cơ bản lại thường bỏ sót. Tùy theo thể bệnh, SIBO thể tiêu chảy chủ yếu liên quan đến vi khuẩn sinh hydro, còn phát triển quá mức vi khuẩn đường ruột thể táo bón thường gắn liền với vi khuẩn sinh metan. Do đó, phương pháp điều trị cần được cá nhân hóa theo từng loại khí. Việc uống thuốc tiêu hóa hay bổ sung chất xơ đơn thuần không thể xử lý tận gốc vấn đề, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để nhận định đúng và có lộ trình phục hồi hợp lý.
