Giống như cách Đông y bảo giám lưu tâm đến 'triệu chứng dù dùng sức vẫn khó đi ngoài', y học hiện đại có thể xem đây là một dạng của 'rối loạn chức năng sàn chậu (Pelvic Floor Dysfunction)'. Sàn chậu là một phức hợp gồm các cơ và dây chằng tạo nên đáy của khung chậu, nâng đỡ các cơ quan vùng chậu như bàng quang, tử cung (ở phụ nữ), trực tràng giống như một chiếc võng, đồng thời điều hòa các chức năng quan trọng của cơ thể như đại tiện, tiểu tiện và chức năng tình dục. Khi chúng ta ngồi trên bồn cầu và rặn, các cơ sàn chậu này cần phải thư giãn để trực tràng mở ra, giúp phân được tống xuất êm ái.
Tuy nhiên, khi xảy ra rối loạn chức năng sàn chậu, các cơ này không thể giãn ra đúng cách hoặc ngược lại còn co thắt, làm bít tắc đường đi của phân. Hiện tượng này giống như việc cố gắng đẩy một cánh cửa đang đóng chặt, khiến bạn dù có rặn thế nào cũng không thể đi ngoài thoải mái. Xét về mặt thần kinh học, đây là tình trạng mất đi sự phối hợp giữa hệ thần kinh tự chủ và hệ thần kinh soma chịu trách nhiệm cho việc đại tiện. Căng thẳng hoặc lo âu quá mức thường ngày sẽ làm tăng hoạt tính thần kinh giao cảm, gây căng cứng các cơ sàn chậu, và điều này lại có thể dẫn đến sự co thắt nghịch thường khi đại tiện. Điểm này rất tương đồng với quan điểm của Đông y bảo giám khi cho rằng 'can khí uất kết' làm co cứng cơ đại tràng.
Ngoài ra, sự suy giảm cơ lực do lão hóa, trải qua sinh nở, béo phì, thói quen thường xuyên rặn mạnh do táo bón mạn tính cũng là những nguyên nhân chính gây tổn thương hoặc làm giảm chức năng của cơ sàn chậu. Nếu thường ngày bạn hay buồn đi vệ sinh nhưng khi vào lại khó đại tiện, phải dùng sức rặn quá mức khi đi ngoài, hoặc phải dùng ngón tay ấn vào vùng quanh hậu môn mới có thể đi được, bạn cần nghĩ đến nguy cơ rối loạn chức năng sàn chậu. Những triệu chứng này không chỉ dừng lại ở sự khó chịu đơn thuần, mà về lâu dài có thể dẫn đến trĩ, áp-xe vùng quanh hậu môn, sa trực tràng, do đó không nên xem nhẹ.
Xét về mặt thần kinh học, não và ruột tương tác chặt chẽ thông qua 'trục ruột-não (Gut-Brain Axis)'. Các yếu tố tinh thần như căng thẳng có tác động trực tiếp đến nhu động ruột, và ngược lại, sức khỏe đường ruột cũng ảnh hưởng đến chức năng não bộ cùng cảm xúc. Khó khăn khi đại tiện do rối loạn chức năng sàn chậu lại tiếp tục làm gia tăng căng thẳng và lo âu, tạo thành một vòng xoắn luẩn quẩn. Về mặt nội tiết học, sự gia tăng nồng độ hormone cortisol có thể ảnh hưởng đến nhu động ruột, làm trầm trọng thêm các triệu chứng táo bón. Do đó, rối loạn chức năng sàn chậu không chỉ là vấn đề cục bộ, mà cần cách tiếp cận toàn diện bao gồm cả hệ thần kinh, hệ nội tiết và sức khỏe tinh thần. Thay vì giữ tâm lý 'cứ rặn là sẽ ra', chúng ta cần lắng nghe những tín hiệu tinh tế từ chính cơ thể mình.
