Trí tuệ của Đông y bảo giám đang được y học hiện đại soi sáng rõ nét. Triệu chứng táo bón và tiêu chảy xen kẽ chính là biểu hiện điển hình của 'hội chứng ruột kích thích (IBS)'. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng IBS không chỉ đơn thuần là vấn đề của đường ruột, mà bắt nguồn từ sự mất cân bằng của 'trục ruột não (Gut-Brain Axis)', mạng lưới giao tiếp chặt chẽ giữa não bộ và ruột. Tương tự như cách Đông y bảo giám giải thích phế và đại tràng có 'quan hệ biểu lý', não bộ và ruột cũng đang tác động sâu sắc lẫn nhau.
Khi chúng ta căng thẳng hoặc lo âu, não bộ sẽ tiết ra nhiều chất dẫn truyền thần kinh khác nhau, những chất này truyền trực tiếp xuống ruột và có thể kích thích quá mức hoặc ngược lại ức chế nhu động ruột. Ví dụ, cortisol, một loại hormone căng thẳng, làm tăng tính thấm ruột dẫn đến phản ứng viêm và phá vỡ sự cân bằng của hệ vi khuẩn đường ruột. Do đó, nhịp điệu đại tiện bị phá vỡ, tạo nên hiện tượng ngày thì khổ sở vì táo bón, ngày lại bối rối vì tiêu chảy. Đường ruột là nơi sản xuất khoảng 95% lượng serotonin của toàn cơ thể và phân bố lượng tế bào thần kinh tương đương não bộ nên còn được gọi là 'bộ não thứ hai', bạn có thể hình dung được sự giao tiếp giữa hai cơ quan này quan trọng đến mức nào.
Ngoài ra, không thể bỏ qua tầm quan trọng của hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột, tức 'hệ vi sinh vật'. Khi sự cân bằng giữa vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại bị phá vỡ, niêm mạc ruột sẽ bị viêm hoặc việc tiết enzyme tiêu hóa gặp trục trặc, khiến thức ăn khó tiêu hóa và hấp thu. Đây có thể là nguyên nhân chính dẫn đến sinh khí, chướng bụng và đại tiện bất thường. Đặc biệt, độ nhạy cảm với một số loại thực phẩm tăng lên cũng thường xuyên gây đau bụng hoặc tiêu chảy. Chế độ ăn uống kiểu phương Tây, việc sử dụng thuốc kháng sinh và căng thẳng mạn tính được coi là những yếu tố chính gây mất cân bằng hệ vi sinh vật.
Kết luận lại, y học hiện đại coi hội chứng ruột kích thích là một bệnh lý phát sinh từ sự tác động phức hợp giữa rối loạn chức năng trục ruột não, loạn khuẩn đường ruột và tăng nhạy cảm nội tạng (visceral hypersensitivity). Các khái niệm mà Đông y bảo giám đề cập như vấn đề lưu thông của 'khí', mối liên hệ với phế và thấp nhiệt (濕熱) đều kết nối vô cùng trùng khớp với căng thẳng, phản ứng của hệ thần kinh và sự thay đổi môi trường đường ruột. Chìa khóa mấu chốt không chỉ là tập trung vào riêng đường ruột, mà là hiểu được mối liên kết giữa thể chất và tinh thần để tìm lại sự cân bằng.
